Goncagül

Goncagül, Pers compound: gonca (Pers ghuncha غنچه — "henüz-açılmamış-gül-tomurcuğu, klasik halk-Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı") ve gül ("gül-çiçeği — Rosa-genus; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; bk. Sergül, Gülbin, Sadegül, Gülin, Gülseher, Nurdagül, Gülsemin, Gülnihal, Gülayşe, Gülsenem, Badegül, Gülfem, Gülçiçek maddeleri yan-form söz-örgüsü") söz-unsurlarının terkibinden gonca-ve-gül, klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Gonca ve gül manasında nitelendirir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde ghuncha-ye gul (gül-tomurcuğu), ghuncha-ye nāz (nâzlı-tomurcuk), ghuncha-ye dahān (gül-tomurcuğu-ağız) yan-form söz-yapıları sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. gül- / -gül compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; bk. ilgili maddeler yan-form söz-örgüsü detayı orada. 79 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #400 sıradadır.

Pers compound Goncagül, iki Pers söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: gonca (Pers ghuncha غنچه — "henüz-açılmamış-gül-tomurcuğu, klasik halk-Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden ghuncha-ye gul — gül-tomurcuğu, ghuncha-ye nāz — nâzlı-tomurcuk, ghuncha-ye dahān — gül-tomurcuğu-ağız, ghuncha-i sad-barg — yüz-yapraklı-tomurcuk yan-örgüsü") ve gül ("gül-çiçeği — Rosa-genus; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; bk. Yazgül, Gülzade, Gülendam, Sergül, Gülbin, Sadegül, Gülin, Gülseher, Nurdagül, Gülsemin, Gülnihal, Gülayşe, Gülsenem, Badegül, Gülfem, Gülçiçek maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada"). Birleşim Gonca-Gül = "gonca-ve-gül, henüz-açılmamış-tomurcuk-ve-açılmış-gül, klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Gonca ve gül manasında nitelendirir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390; bk. Hafız maddesi yan-form söz-örgüsü), Sa'dī Şîrâzî, Câmî, Şeyh Galib, Mevlânâ, Nizâmî gibi büyük şâirler-pîrler ghuncha-ye gul (gül-tomurcuğu), ghuncha-ye nāz (nâzlı-tomurcuk), ghuncha-ye dahān (gül-tomurcuğu-ağız), ghuncha-veş (tomurcuk-gibi), ghuncha-fem (tomurcuk-ağızlı), ghuncha-bāgh (tomurcuk-bahçesi) yan-form söz-yapılarını sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işler. gül- / -gül compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir (bk. ilgili maddeler yan-form söz-örgüsü detayı orada). Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Goncagül-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Goncagül-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Goncagül-yârın-bahar-yan-yan-yansıyan-tomurcuğu yan-form söz-yapıları yer aldı. Goncagül özellikle 1946'dan itibaren Cumhuriyet'in laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu.