Gönül

Gönül, kalpte var olduğu düşünülen sevgi, özlem ve istek gibi derin duyguların kaynağı olarak tanımlanır. Türk şiirinin ve halk edebiyatının vazgeçilmez imgelerinden biri olan gönül, yüzyıllar boyunca divan şairlerinden âşık geleneğine uzanan geniş bir coğrafyada ruhun ve duygunun merkezi olarak işlenmiştir.

Türkçe gönül sözcüğü — "kalp, iç, ruh, duygu-merkezi; istek, arzu" anlamlarını bir arada taşıyan Türkçenin en yoğun estetik-psikolojik kavramlarından biridir. Eski Türkçe köŋül (iç, gönül, kalp) kökünden gelir; Kaşgarlı Mahmud'un Dîvânü Lugâti't-Türkünde (1074) köŋül biçiminde kayıtlıdır. Türkçe divan ve halk şiirinde gönül kelimesi kalp-duygu merkezi olarak sevgi, aşk, özlem, hüzün gibi tüm-duyguların adresi işlevi görür — Yunus Emre'nin Gönül Çalab'ın Tahtı deyişi, Karacaoğlan'ın Gönlüm Bir Yâre Düştü gibi klasik-halk şiiri örnekleri bu kelimenin kuşaklar-arası kültürel yükünü kanıtlar. Özel-ad Gönül 1950-70 dönemi Türkçe-öz kadın adları dalgasının parçasıydı; kelimenin derin estetik-duygu yükü ismin kadın-karakteri saygınlığını oluşturdu.