Gözde

Gözde, Türkçede 'çok sevilen, beğenilen, üstün tutulan' anlamına gelen bir sıfattan türemiş isimdir. Gözün değer verdiği, seçkin kıldığı kişiyi çağrıştıran bu isim, sevgi ve takdirin doğrudan bir ifadesi olarak Türk kültüründe köklü bir yere sahiptir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Gözde adı 1963 yılından itibaren yıllık isim kayıtlarında yer almaktadır. İsim, 1993 verilerinde 53. sıraya kadar tırmanarak en çok tercih edildiği dönemi görmüştür. Güncel olarak 2025 sıralamasında 282. konumdadır.

Türkçe gözde sözcüğü — göz (Türkçe temel kelime: görme organı; göz-uç) köküne -de bulunma ekini alan formdur: "gözde olan, göze çarpan, seçkin, üstün tutulan, favori" anlamına gelir. Osmanlı saray teraminolojisinde gözde sultan saraydaki odalıklardan padişahın favoritesi olan kadını ifade eden özel terimdi — ikbal, haseki, hünkâr'ın gözdesi gibi rütbe silsilesinin parçasıydı. Kelime bu tarihsel saray kullanımıyla yüksek saygı yükü kazandı. Modern Türkçede gözdesi olmak, gözde yer (sevilen yer), gözde kitap (tercih edilen kitap) gibi deyimlerle yaşar.