Gözde, Farsçada 'seçilmiş' demektir; Osmanlı sarayında hükümdarın seçtiği kadınlara verilen unvandı ve bugün 'en beğenilen' anlamıyla yaşar. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #282).
Deneyin
Gözde İsminin Anlamı ve Kökeni
Gözde, Farsça 'seçilmiş' anlamındaki bir sözcükten gelen bir kız adıdır; Türkçede 'çok sevilen, beğenilen, üstün tutulan' anlamıyla yaşar. Sözcük Türkçe göz sözcüğünden türemiş gibi duyulur, ama köken bakımından onunla ilgisi yoktur. Osmanlı sarayında hükümdarın seçtiği kadınlara verilen bir unvandı; 'gözde olmak' deyimi bu geçmişin izini taşır ve ad, doğan kıza el üstünde tutulma dileğini taşır. TÜİK kayıtlarında Gözde ismine ilk olarak 1963 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1993 yılında 53. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 282. sırayla listelenmektedir.
Gözde, Farsça güzide (seçilmiş, seçkin) sözcüğünden gelir; Türkçede bugün de 'seçkin' anlamıyla kullanılan güzide sözcüğü aynı kaynaktandır. Türkçe konuşanlar sözcüğü göz ile ilişkilendirdiği için biçimi gözdeye dönmüş ve 'göze girmiş, beğenilen' diye anlaşılmıştır; ama köken bakımından göz ile ilgisi yoktur. Osmanlı saray dilinde gözde, hükümdarın seçtiği cariyelere verilen özel bir unvandı. İkbal ve haseki ile birlikte bir rütbe silsilesinin parçasıydı; “hünkârın gözdesi” tabiri de buradan gelir. Sözcük bu saray geçmişi sayesinde yüksek bir değer ve saygınlık çağrışımı kazandı. Bugün gözdesi olmak, gözde yer, gözde kitap gibi kullanımlarla günlük Türkçede yaşamayı sürdürüyor.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Gözde İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Farsça kökenli Gözde isminde öne çıkan üç özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Şefkat
Kimsenin sormadığını soran, yükü paylaşan, kırılganı kollayan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik şefkat. Gösterilerek değil, yapılarak belli olan bir sevgi.
Zarafet
Sözünü tartan, karşısındakini küçültmeden söyleyen bir incelik. Zarafeti kuran şey burada süs değil, ölçü.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Gözde 1963'te kayıtlara girdi ve 1970'lerin ortasına dek 460 ile 545. sıralar arasında seyrek verilen bir addı. 1970'lerin sonundan itibaren çok hızlı yükseldi: 1980'de 301., 1985'te 168. sıradaydı, 1988'de 56. sıraya çıktı. 1988-1994 arasında 53 ile 58. sıralar arasında kaldı ve 1993'te 53. sırayla zirvesine ulaştı. 1990'ların ortasından sonra geriledi; 2000'de 140., 2010'da 156., 2016'da 297. sıradaydı. Son yıllarda 280 ile 320. sıralar arasında dolaşıyor; 2025'te 282. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
SabitGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 2.100 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Gözde adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Gözde adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Modern Kültürde
Gözde Kansu
Oyuncu · 1980Türk oyuncu (d. 1980, İzmir). Dudaktan Kalbe, İçerde ve Yalı Çapkını (Gülgün Korhan) gibi dizilerle tanındı; 2019-2020'de Show TV'de Kuaförüm Sensin programını sundu.
Ünlü İsimdaşlar
Gözde Türker
Kardeşlerim dizisindeki Harika rolüyle tanınan oyuncudur (d. 1995).
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Farsça (kaynak)Güzide (گزیده)
- Azerbaycan TürkçesiGözdə