Gülüzar

Gülüzar, iki ayrı birleşik sözcükle açıklanan bir kız adıdır. Birincisi Farsça gülzar, yani 'gül bahçesi'dir: gül ile yer bildiren -zar ekinden oluşur, lalezar (lale bahçesi) sözcüğündeki gibi. İkincisi gül ile Arapça ızar (yanak) sözcüğünün birleşimi olan gül-ızar, yani 'gül yanaklı'dır. Divan şairleri iki sözcüğün ses benzerliğiyle sık sık oynamıştır. Anadolu'nun en sevilen halk hikâyelerinden Şah İsmail ile Gülizar da bu adı yaşatır. TÜİK kayıtlarında Gülüzar ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1850 yılında 33. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 395. sırayla listelenmektedir.

Gülüzar'ın arkasında birbirine çok benzeyen iki birleşik sözcük vardır. Farsça gülzar, gül ile '-lık' anlamı veren -zar ekinden oluşur ve 'gül bahçesi' demektir; aynı ek lalezar (lale bahçesi) sözcüğünde de görülür. Gül-ızar ise gül ile Arapça ızar (yanak) sözcüğünün birleşimidir ve 'gül yanaklı' anlamına gelir. Klasik şiirde iki terkip arasındaki ses benzerliği bilerek işlenir: gülzar hem bahar bahçesini hem sevgilinin gül gibi yüzünü çağırır. Türkçede adın birkaç söyleyişi yan yana yaşar; Gülizar ve Gülhizar gibi biçimler daha çok 'gül yanaklı' okumasına işaret eder, Gülüzar ise ses uyumuyla yumuşamış bir söyleyiştir. Bazı biçimlerde 'altın gül' (gül-i zer) ya da 'başın gülü' (gül-i ser) de kastedilmiş olabilir. Gülzar sözcüğü eski musikide bir nota adı olarak da geçer.