Hafız

Hafız, Arapça Ḥāfiẓ (حافظ) — ḥ-f-ẓ (korumak, ezberlemek, muhafaza-etmek) kökünün etken-sıfat-fiil formu — koruyan, ezberleyen, Kur'an-Hâfızı (Kur'an-ı tamamen-ezberleyen onursal-mü'min), klasik İslamî onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden al-Ḥafīẓ (Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından — Hud 11:57 Inna rabbī 'alā kulli shay'in Ḥafīẓ; Sebe' 34:21), al-ḥifẓ (koruma, ezberleme), al-Maḥfūẓ (korunmuş — yan-form söz-yapısı), al-iḥtifāẓ (saklama), al-muḥāfaẓa (muhafaza), al-Ḥuffāẓ (Hâfızlar — çoğul söz-yapısı; klasik halk-İslamî al-Ḥuffāẓ al-Sab'a — Yedi-Hâfız klasik söz-yapısı yan-bağlanır), al-Lawḥ al-Maḥfūẓ (Levh-i Mahfûz — klasik İslamî kelâm-jargonunun söz-merkezi söz-yapısı; Bürûc 85:22 fī Lawḥin Maḥfūẓ yan-bağlamı yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. *En bilinen taşıyıcısı klasik halk-Pers divan-şiir söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hâfız Şîrâzî** (1315-1390, Khwāja Shams al-Dīn Muḥammad-Hāfeẓ-i Shīrāzī) — klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezi pîri; Dīwān-i Hāfeẓ* yan-form eserinin söz-imgesi yan-bağlanır. 155 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Arapça Ḥāfiẓ (حافظ), ḥ-f-ẓ ("korumak, ezberlemek, muhafaza-etmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde ḥ-f-ẓ kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Ḥafīẓ — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından, al-ḥifẓ — koruma-ezberleme, al-Maḥfūẓ — korunmuş yan-form söz-yapısı, al-iḥtifāẓ — saklama, al-muḥāfaẓa — muhafaza, al-Ḥuffāẓ — Hâfızlar-çoğul söz-yapısı, al-Lawḥ al-Maḥfūẓ — Levh-i Mahfûz; klasik İslamî kelâm-jargonu söz-merkezi söz-yapısı yan-örgüsü") kökünün etken-sıfat-fiil formu — koruyan, ezberleyen, Kur'an-Hâfızı (Kur'an-ı tamamen-ezberleyen onursal-mü'min), klasik İslamî onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı. Kur'an-ı Kerîm'de al-Ḥafīẓ/Ḥāfiẓ söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: (1) Hud 11:57 Inna rabbī 'alā kulli shay'in Ḥafīẓ — "Şüphesiz Rabbim her şeyi koruyandır" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi (al-Ḥafīẓ 99 İsm-i Hüsnâ söz-yapısının söz-imgesi); (2) Sebe' 34:21 Wa-mā kāna lahu 'alayhim min sulṭānin illā li-na'lama man yu'minu bi-l-ākhirati mim-man huwa minhā fī shakk wa-rabbuka 'alā kulli shay'in Ḥafīẓ yan-bağlamlı söz-yapısı yan-bağlanır; (3) Şûrâ 42:6 Wa-lladhīna-ttakhadhū min dūnihi awliyā'a'llāhu Ḥafīẓun 'alayhim — "O'ndan başka velîler edinenler — Allah onları korur" yan-bağlamlı söz-yapısı yan-bağlanır; (4) Bürûc 85:22 Bal huwa Qur'ānun majīd / fī Lawḥin Maḥfūẓ — "O, yüce-Kur'an'dır; Levh-i Mahfûz'da [korunmuştur]" — klasik İslamî Lawḥ al-Maḥfūẓ söz-merkezi söz-yapısı; (5) Hicr 15:9 Innā Naḥnu nazzalnā al-dhikra wa-innā lahu la-Ḥāfiẓūn — "Şüphesiz Biz, Zikri (Kur'an'ı) indirdik ve onu Biz koruyoruz" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik halk-Sünni söz-örgüsünde Kur'an'ın-korunması doktrininin söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik İslamî hadis-edebiyatında al-Ḥuffāẓ — Kur'an'ı-tamamen-ezberleyenlerin onursal-yan-grubu yan-bağlanır (klasik halk-Sünni söz-örgüsünde al-Ḥifẓ al-Qur'ān — Kur'an-Hâfızlığı klasik halk-İslamî söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır); klasik halk-İslamî söz-örgüsünde 30-Cüz Kur'an'ı-ezberleyene Ḥāfiẓ al-Qur'ān onursal-yan-form söz-yapısı verilir. *En bilinen taşıyıcısı klasik halk-Pers divan-şiir söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hâfız Şîrâzî** (Khwāja Shams al-Dīn Muḥammad-Hāfeẓ-i Shīrāzī, 1315-1390, Şîrâz/İran) — klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezi pîri; Dīwān-i Hāfeẓ yan-form eserinin söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapı; gazel-yan-yapı söz-yapısının klasik halk-Pers söz-merkezindeki söz-imgesi); Lisān al-Ghayb (Gayb-Dili) onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; klasik dünya-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge (Goethe'nin West-östlicher Divan eseri yan-bağlamı yan-bağlanır). Diğer taşıyıcıları: (2) Hâfız Esad (Hafez al-Asad, 1930-2000) — klasik 20. yüzyıl Suriye-pâdişâhı yan-bağlanır; (3) Hâfız Pâşâ (klasik halk-Osmanlı söz-yapısı yan-bağlanır). Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Hâfız — Kur'an-Hâfızı onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Anadolu söz-örgüsünde Hâfız-Bey, Hâfız-Efendi, Hâfız-Hoca yan-form söz-yapıları klasik halk-onursal söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Hâfız / Hafız* yan-formunda yerleşmiştir.