Hakime

Hakime, Arapça al-Ḥākima (الحاكمة) — ḥ-k-m ("hüküm-bilgelik-yargı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") kökünün etken-dişil-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Ḥākima — kadın-hâkim, hükmeden, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki yargı-bilgelik-onursal-söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Egemen, hükmeden, hüküm süren manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Ḥākim (eril-yan-form, Allah'ın esmâlarından), al-Ḥukm (yargı-hüküm), al-Ḥikma (hikmet-bilgelik), al-Ḥakīm (hakîm — yan-yapı, Allah'ın esmâlarından bk. Hakim maddesi yan-form söz-örgüsü), Hakimiyet, Muhkem yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Tîn Sûresi 95:8'de söz-merkezindedir — A-laysa Allāhu bi-aḥkami al-ḥākimīn ("Allah, hâkimlerin en hâkimi (aḥkami al-ḥākimīn) değil mi?"). 169 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2023'te #428 sıradadır.

Arapça al-Ḥākima (الحاكمة), ḥ-k-m ("hüküm-bilgelik-yargı; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Ḥākim — eril-yan-form Allah'ın esmâlarından, al-Ḥukm — yargı-hüküm, al-Ḥikma — hikmet-bilgelik, al-Ḥakīm — hakîm yan-yapı Allah'ın esmâlarından, Hakimiyet, Muhkem, Hâkim, Hakim, Muhakeme, Tahkim yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Hakim maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") kökünün etken-dişil-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Ḥākima. Kur'ânî yan-bağlam Tîn Sûresi 95:8'de söz-merkezindedir — A-laysa Allāhu bi-aḥkami al-ḥākimīn ("Allah, hâkimlerin en hâkimi değil mi?") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Aynı kök-aile söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlamlar — Hûd 11:45 Wa-anta aḥkamu al-ḥākimīn (Hz. Nûh'un duâsı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır); Bakara 2:32 al-'Alīmu al-Ḥakīm (Allah'ın esmâ yan-yapı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır); Lokmân 31:12 Wa-laqad ātaynā Luqmāna al-ḥikma (Hz. Lokmân'a hikmet-yan-bağlamı); Nahl 16:125 Ud'u ilā sabīli rabbika bi-l-ḥikma ("Rabbinin yoluna hikmetle çağır") söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. *Allah'ın esmâlarından al-Ḥakam (en-hâkim) ve al-Ḥakīm (en-bilge) söz-yapıları yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır (klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki al-Asmā' al-Ḥusnā yan-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Ḥākima / Hâkime* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, İç-Anadolu, Marmara Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami kız adı oldu.