Hadiye

Hadiye, Arapça al-Hādiya (الهادية) — h-d-y ("hidâyet-yol-gösterme; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") kökünün etken-dişil-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Hādiya — kılavuz, doğru-yolu-gösteren, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki rehber-yan-yapı söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Doğru yolu gösteren, kılavuz, rehber manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Hādī (eril-yan-form, Allah'ın esmâlarından — yan-yapı söz-imgesi yan-bağlanır), al-Hudā (hidâyet — Bakara 2:2 hudan li-l-muttaqīn yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, bk. Huda maddesi yan-form söz-örgüsü), al-Hidāya (yol-gösterme), Hidayet, Hâdî, Mehdi (yan-yapı yan-bağlamlı), Mehdiye yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Ra'd Sûresi 13:7'de söz-merkezindedir — Innamā anta mundhirun wa-li-kulli qawmin hād ("sen ancak bir uyarıcısın; her kavme bir kılavuz/yol-gösterici (hād) vardır"). 151 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2015'te #531 sıradadır.

Arapça al-Hādiya (الهادية), h-d-y ("hidâyet-yol-gösterme; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Hādī — eril-yan-form Allah'ın esmâlarından yan-yapı söz-imgesi yan-bağlanır, al-Hudā — hidâyet Bakara 2:2 hudan li-l-muttaqīn yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, al-Hidāya — yol-gösterme, Hidayet, Hâdî, Mehdi, Mehdiye yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Huda, Mehdiye maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") kökünün etken-dişil-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Hādiya. Kur'ânî yan-bağlam Ra'd Sûresi 13:7'de söz-merkezindedir — Wa-yaqūlu lladhīna kafarū lawlā unzila 'alayhi āyatun min rabbih innamā anta mundhirun wa-li-kulli qawmin hād ("İnkâr edenler 'ona Rabbinden bir mucize indirilseydi ya' dediler; sen ancak bir uyarıcısın; her kavme bir kılavuz/yol-gösterici vardır") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Aynı kök-aile söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlamlar — Bakara 2:2 Dhālika al-kitābu lā rayba fīhi hudan li-l-muttaqīn ("Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır; muttakîler için hidâyettir" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, bk. Huda maddesi yan-form söz-örgüsü), Fâtiha 1:6 Ihdinā al-ṣirāṭa al-mustaqīm ("bizi doğru yola hidâyet et" söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Bakara 2:120 Inna hudā Allāhi huwa al-hudā, Yûnus 10:25 yahdī man yashā'u ilā ṣirāṭin mustaqīm söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. *Allah'ın esmâlarından al-Hādī** (yol-gösteren) söz-yapısı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır (klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki al-Asmā' al-Ḥusnā yan-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlam: al-Mahdī (Mehdi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır), al-Hidāya (rehberlik), Mursid-i Kâmil (klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-merkezi söz-imgesi) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Hādiya / Hadiye* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami kız adı oldu.