Hanife

Hanife, Arapça ḥanīfa (حنيفة) sözcüğünden gelir ve "tevhid inancına sımsıkı bağlı, doğru yoldan ayrılmayan kadın" anlamlarını taşır; ḥ-n-f (eğriyi bırakıp doğruya yönelmek) kökünün dişil biçimidir. Hz. İbrahim'in Kur'an'da ḥanīf (tevhid üzere, doğru yolda olan) olarak nitelenmesi ve İmam Ebu Hanife'nin Sünni İslam'ın en yaygın mezhebi olan Hanefîliğin kurucusu olması ismin İslami onomastikteki merkezi konumunu belirler. 175 yılı aşkın TÜİK kayıtlı kullanımıyla Türkçenin en eski İslami kadın isimlerindendir.

Arapça ḥanīfa (حنيفة), ḥ-n-f (eğriyi bırakıp doğruya yönelmek, tek Tanrı inancına dönmek) kökünün dişil sıfat biçimidir — eril karşılığı ḥanīftir. Aynı kökten Arapça taḥannuf (tevhide dönme), Ḥanīfiyya (İbrahimî tevhid yolu) sözcükleri gelir. Kelime Kur'an'da 12 yerde geçer ve özellikle Hz. İbrahim'in dinî konumunu tanımlamak için kullanılır: "İbrâhîm ne yahudi idi ne hristiyan, o hanîf idi ve müşriklerden değildi" (Âl-i İmrân 3:67). Pre-İslamik Arap Yarımadası'nda ḥanīf kelimesi putperestlikten uzaklaşıp tevhide dönen kişileri tanımlamak için kullanılırdı — İslam öncesi Arabistan'daki tek-tanrıcı peygamber-soyu taşıyıcıları bu adla anılırdı. İslam bu kavramı kabul etti ve kendisini millet-i İbrâhîm el-ḥanīfiyye (tevhide dönmüş İbrahim'in dini) olarak tanımladı. Türkçede Hanife biçiminde Osmanlı döneminden beri kesintisiz kullanılır.