Hedle

Hedle, klasik halk-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezindeki yumuşak-söyleyiş yan-form söz-yapısı; etimoloji-yan-yorumu tartışmalıdır. Olası yan-yorumlar: (1) Arapça Hidāya ("hidâyet") söz-yapısının halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-formu yan-bağlanır; (2) Türkçe Hediye (Arapça hadiyya — hediye söz-yapısının yan-form söz-yapısı; bk. Hediye maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; (3) klasik halk-Anadolu-Kürdî Hedlê yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk söz-örgüsünde özellikle Mardin, Diyarbakır, Şanlıurfa, Siirt, Bitlis bölgelerinde klasik halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Hedle özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik kız adıdır. 165 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #421 sıradadır.

Klasik halk-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezindeki yumuşak-söyleyiş yan-form söz-yapısı Hedle; etimoloji-yan-yorumu tartışmalıdır. Olası yan-yorumlar: (1) Arapça Hidāya / al-hadiyya ("hidâyet, hediye; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde h-d-y kök-ailesi söz-merkezi söz-yapısı; bk. Hidayet, Mehdi, Mehdiye maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") söz-yapısının halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-formu yan-bağlanır; (2) Türkçe Hediye (Arapça hadiyya — hediye söz-yapısının yan-form söz-yapısı; bk. Hediye maddesi yan-form söz-örgüsü) söz-yapısının halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu yan-bağlanır; (3) klasik halk-Anadolu-Kürdî Hedlê yan-form söz-yapısı yan-bağlanır (klasik halk-Kürdî söz-örgüsünde hedlê — yan-form söz-yapısı yan-bağlanır). Klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk söz-örgüsünde özellikle Mardin, Diyarbakır, Şanlıurfa, Siirt, Bitlis, Van, Bingöl, Hakkari bölgelerinde klasik halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Hedle-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Hedle-yârın-Doğu-Anadolu-yan-yan-yansıyan-onursalı yan-form söz-yapıları yer aldı. Hedle özellikle 1860'tan itibaren Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik kız adı oldu.