Sade

Sade, Farsça sade sözcüğünden gelen bir kız adıdır. Klasik Pers ve Osmanlı tasavvuf divan söyleminde sade-dil (saf gönüllü), sade-ru (yalın yüzlü), sade-meşrep (samimi mizaçlı) gibi terkipler manevi yalınlığı, gönül safiyetini anlatan zarif sıfatlardır. Mevlana'nın Mesnevi'sinde sade-dil tasavvuf yolunun ilk basamağındaki samimiyet için kullanılır. Aynı kökten Sadettin ("dinin yalın saflığı") gelir. 1863'te 98. sırayla zirvesine ulaşmıştır; 2024'te 420. sıradadır.

Pers sade sözcüğü, Hint-İran kökenli olup "yalın, süssüz, basit, kalpten" anlamlarını birleştirir. Klasik İslam tasavvuf edebiyatı söyleminde sade sözcüğü ahlaki saflık ve samimiyetin sıfatıdır; sufi yolculuğunun başlangıcında müridin bulması gereken kalbi yalınlığı anlatır. Modern Türkçede sade hem aynı tasavvuf mistik anlamı taşır (sade insan, sade kalpli) hem de gündelik dilde "süssüz, basit" anlamında yaygın kullanılır. Sade çay, sade kahve gibi tabirler bu gündelik kullanımın izleridir.