İdiris
إدريس
İdiris İsminin Anlamı ve Kökeni
İdiris, Kur'an'da adı geçen Hz. İdris peygamberin adının Anadolu söyleyişidir (iki ünsüz arasına ünlü eklenerek İd-ris > İ-di-ris). Hz. İdris, geleneğe göre kalemle ilk yazı yazan, ilim ve hikmetle anılan peygamberdir; Kur'an onu "çok doğru bir peygamber" diye över ve "yüce bir makama yükseltildiğini" bildirir. TÜİK kayıtlarında İdiris ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1850 yılında 69. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2021 yılı verilerinde 479. sırayla listelenmektedir.
Adın kökeni tartışmalıdır; "ders, dirâset" (okuma, öğrenme) köküyle ilişkilendirilerek "çok okuyan, ilim ehli" diye yorumlanır — Hz. İdris'in yazıyla ve ilimle özdeşleşmesi bu yorumu besler. Anadolu ağzında İdris, ünlü türemesiyle İdiris biçimini almıştır; halk söyleyişinin nüfusa geçmiş örneklerindendir.
Popülerlik
İdiris, geç Osmanlı döneminin adlarından. Uzun süre alt sıralarda seyreden ad, son yıllarda yeniden ilgi görmeye başlamış; 2001 dolayında 532. sıralardayken 2021'te 479. sıraya yükselmiştir. En yüksek konumu 1850'te 69. sıradır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Hz. İdris, Kur'an'da Meryem 56-57 ve Enbiya 85-86'da anılır; "onu yüce bir makama yükselttik" (mekânen aliyyen) ifadesiyle özel bir konuma sahiptir. Gelenekte kalemle ilk yazan, terzilerin piri ve kendisine otuz sayfa (suhuf) verilen peygamber olarak bilinir.
Kur'an-ı Kerim'de: Meryem Suresi, 56. Ayet
Kitapta İdris'i de an. Şüphesiz o, çok doğru bir kimse, bir peygamberdi.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaإدريس (İdris)