Iraz

Iraz, Arapça Iraz sözcüğünden gelen ve Türkçe halk söyleyişinde rıza (hoşnutluk, kabul) kavramıyla anlam-kaymasına uğramış bir kız adıdır. Türk-İslami gelenekte rıza — Allah'ın takdirine boyun eğme, haline hoşnut olma — tasavvuf düşüncesinin temel makamlarından biridir. Kur'an-ı Kerim Beyyine Suresi 98:8'de radıyallahu 'anhum ve radu 'anhu (Allah onlardan razıdır, onlar da Allah'tan razıdır) ifadesi bu karşılıklı razı olma ilişkisinin manevi yükünü vurgular. Anadolu kırsalında Iraz yumuşak söyleyişiyle özellikle Doğu Anadolu halk söyleyişinde köklü bir kız adı olarak yerleşmiştir.

Türkçe-Kürtçe karma İraz, klasik Anadolu halk söyleyişinin yumuşatılmış bir kadın adıdır; Arapça Riza / Rıza (hoşnutluk, razı olma) sözcüğünün Anadolu yumuşatma biçimi olarak yorumlanır. Aynı zamanda Kürtçe iraz (özlem, hasret) sözcüğüyle de bağlantılı bir köken yorumu vardır. Klasik Doğu Anadolu halk edebi kadın adlandırmasının köklü üyelerindendir.