Iraz
Iraz İsminin Anlamı ve Kökeni
Iraz, Arapça Iraz sözcüğünden gelen ve Türkçe halk söyleyişinde rıza (hoşnutluk, kabul) kavramıyla anlam-kaymasına uğramış bir kız adıdır. Türk-İslami gelenekte rıza — Allah'ın takdirine boyun eğme, haline hoşnut olma — tasavvuf düşüncesinin temel makamlarından biridir. Kur'an-ı Kerim Beyyine Suresi 98:8'de radıyallahu 'anhum ve radu 'anhu (Allah onlardan razıdır, onlar da Allah'tan razıdır) ifadesi bu karşılıklı razı olma ilişkisinin manevi yükünü vurgular. Anadolu kırsalında Iraz yumuşak söyleyişiyle özellikle Doğu Anadolu halk söyleyişinde köklü bir kız adı olarak yerleşmiştir.
Türkçe-Kürtçe karma İraz, klasik Anadolu halk söyleyişinin yumuşatılmış bir kadın adıdır; Arapça Riza / Rıza (hoşnutluk, razı olma) sözcüğünün Anadolu yumuşatma biçimi olarak yorumlanır. Aynı zamanda Kürtçe iraz (özlem, hasret) sözcüğüyle de bağlantılı bir köken yorumu vardır. Klasik Doğu Anadolu halk edebi kadın adlandırmasının köklü üyelerindendir.
Popülerlik
İraz, klasik Anadolu halk-söyleyişli bir kadın adı olarak Doğu Anadolu Kürt-Türk karma aile geleneğinde sevilerek kullanılır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Rıza (hoşnutluk, razı olma) klasik İslami tasavvuf söyleyişinin temel kavramlarındandır. Fecr Suresi 89:27-28 ayetleri "Ey nefs-i mutmainne, Rabbine razı olmuş ve razı olunmuş olarak dön" (ircii ila rabbiki raziyeten mardiyye) ifadesiyle bu kavramı manevi olgunluğun mertebesi olarak tanımlar. Klasik tasavvuf düşüncesinde makâm-ı rıza (rıza makamı) salikin Allah'ın takdirini hoşnutlukla kabul ettiği yüksek bir manevi mertebedir; İraz adı bu klasik rıza-hoşnutluk niyetini yansıtır.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaRiḍā
- Türkçe (diğer yazımlar)Iraz / Riza
- Azericeİraz