Kadri
Anlam ve Köken
Kadri, Arapça kökenli 'kadr' kökünden gelen ve değer, kıymet, itibar anlamlarını taşıyan bir isimdir. İslam geleneğinde 'Kadir Gecesi' kavramıyla da derin bir anlam bağı kuran bu isim, onur ve yüksek değer sahibi olmayı simgeler.
Arapça qadrī (قدري) — "değerle-ilgili, kıymetli" anlamındaki nispet-sıfat formudur; q-d-r kökünden türer (qadara = ölçmek, takdir-etmek, kudret-sahibi-olmak). Aynı kök-ailesinden qadr (değer, ölçü, takdir; Leyle-i Kadr — Kadir-Gecesi), qudra (kudret, güç), muqaddar (takdir-edilmiş, yazılmış-kader), taqdīr (takdir, değerlendirme) kelimeleri gelir. Kelime Kur'an'da al-Qadr (Kadir) Sûresi'nin (97) başlığı olarak geçer — Ramazan-ayındaki bin-aydan-hayırlı kutsal-geceyi anlatır. Osmanlı ad-havuzuna Tanzimat öncesi girmiş olup 1853'te #63 ile zirvesine ulaştı.
Popülerlik
Kadri, 1853'te #63 ile zirvesine ulaşan Tanzimat-öncesi Osmanlı-klasik İslami erkek-ad havuzunun temsilcilerinden biri. 2020'lerde yükseliyor trendinde (2021 #471 → 2025 #430) klasik-İslami isimlerinin yeniden-değerlendirilmesinin parçası.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Al-Qādir (القادر), "güç-yetiren, kudret-sahibi" — Allah'ın Esmâü'l-Hüsnâ kapsamındaki 99 isminden biri; Kur'an'da pek-çok ayette geçer (Bakara 2:20: "Allah her-şeye kadirdir"). Kadr Sûresi (97) Ramazan ayındaki kutsal-geceyi anlatır: "Biz onu Kadir-gecesinde indirdik. Kadir-gecesi bin-aydan hayırlıdır." İslami geleneklerin tümünde (Sünnî, Alevî-Bektaşî, Şii) Leyle-i Kadr'in Ramazan'ın son-on-gününün tek-sayılı gecelerinde aranması tavsiye edilir — en-yaygın inanç 27. gecesine rastlaması yönündedir. Tasavvufî gelenekte Kadr-gecesi ruhun-ilahî-iradeyle-karşılaşma-anı, manevi-dönüşüm-eşiği olarak yorumlanır. Kadri adı hem Kur'anî Kadr-kavramı hem al-Qādir Allah-sıfatı çağrışımlarıyla çift-katmanlı teolojik-yük taşır.
Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Arapça (kaynak)Qadrī (قدري)
- FarsçaQadrî (قدری)
- UrducaQadri (قدری)
- Azerbaycan TürkçesiQədri
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- BoşnakçaKadri
Ünlü İsimdaşlar
Kadri Gursel
GazeteciTürk gazeteci ve köşe yazarı, Milliyet ve diğer yayın organlarında çalışmıştır.
Kadri Ecvet Tezcan
Diplomat/PolitikacıTürk diplomat ve siyasetçi olarak görev yapmıştır.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Yazar/DiplomatTürk edebiyatının önemli romancılarından biri olup Cumhuriyet dönemi yazarları arasında yer almaktadır.