Kalender
Kalender İsminin Anlamı ve Kökeni
Kalender, Farsça kalandar sözcüğünden gelir ve "gösterişsiz, sade, dünyadan el etek çekmiş, tasavvuf piri" anlamlarını taşıyan bir erkek adıdır. Klasik İslami tasavvuf geleneğinde Kalenderilik — 12-13. yüzyıllarda Cemaleddin Savi tarafından kurulan, kuralcılığa karşı çıkan ve gönül safiyetini öne çıkaran tasavvuf akımı — adın manevi ağırlığını verendır. Anadolu halk-tasavvuf geleneğinde kalender tipi gönüllü fakirlik ve dünya zenginliğinden uzak yaşam tarzının simgesidir; Yunus Emre, Pir Sultan Abdal ve Aşık Veysel'in deyişlerinde kalender meşrep (kalender tabiatlı) tabiri sıkça geçer. Türk halk-tasavvuf erkek adlarındandır.
Farsça kalandar, "gösterişsiz, sade, dünyadan el etek çekmiş" anlamlarına gelen klasik bir erkek adıdır. Klasik İslami tasavvuf geleneğinde Kalenderiyye tarikatı dünyevi bağlılıklardan uzak yaşam tarzıyla bilinen klasik tasavvuf yollarından biridir; 13. yüzyıl Cemaleddin Savi'nin kurucu olduğu kabul edilir.
Popülerlik
Kalender, klasik İslami tasavvuf söyleyişinin köklü bir erkek adıdır; sade-dünya-bağsızlık kavramının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Kalenderiyye tarikatı klasik İslami tasavvuf yollarından biridir; 13. yüzyıl Cemaleddin Savi tarafından kurulmuş, dünyevi bağlılıklardan uzak yaşam tarzı, basit kılık-kıyafet ve sürekli yolculuk pratikleriyle bilinir. Klasik tasavvuf düşüncesinde kalender-meşrep (kalender yaratılışlı) sıfatı klasik halk söyleyişte sade-gönüllü, dünyevi kaygılardan uzak kişi tipini ifade eder.
Tarihi Figürler
Cemaleddin Savi
öl. 1232, İran-Şam-MısırKlasik İslami Kalenderiyye tarikatının kurucusu olarak klasik tasavvuf tarihinin önemli pirlerindendir. Yolculuk-sade yaşam tasavvufu olarak gelişen tarikat, klasik Anadolu-İran-Memluk tasavvuf çevrelerinde 13-16. yüzyıllar arasında yaygınlık kazandı.
Hacı Bektaş-ı Veli
1209-1271, Nevşehir/HacıbektaşKlasik Anadolu Bektaşi tarikatının manevi kurucusudur; Alevi-Bektaşi geleneğinin en saygın figürlerindendir. Makâlat eseri klasik Türk-İslam tasavvuf edebiyatının temel metinlerindendir; Kalenderiyye ve Bektaşilik manevi mirasları arasında klasik tasavvuf-yan-akrabalığı vardır.
Uluslararası Karşılıkları
- Pers (köken)Qalandar
- ArapçaQalandar
- Türkçe (diğer yazımlar)Kalender
Ünlü İsimdaşlar
Cemâleddîn-i Sâvî
Klasik İslamî tasavvuf edebî geleneğinde merkezî söz; *Kalandariyya* tarîkatının kurucusu vardır.