Celalettin
Celalettin ismi “Dinin ululuğu, dinin yüceliği” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2024: #445).
Celalettin İsminin Anlamı ve Kökeni
Celalettin, Arapça Celaleddin (dinin ululuğu, dinin yüceliği) adının halk söyleyişinde yumuşamış biçimidir; -eddin sonekli onursal lakap geleneğinin (Bahaeddin, Necmeddin, Selahaddin) tipik bir örneğidir. El-Celal sıfatı klasik İslami kelam ve tasavvuf geleneğinde Allah'ın ululuk-azamet sıfatlarını ifade eder; Celal ile Cemal (güzellik) ilahi tezahürün iki temel boyutunu oluşturur. En bilinen tarihi taşıyıcısı Mevlâna Celaleddin-i Rumi'dir (1207-1273); Mesnevi'nin yazarı, Mevlevi tarikatının manevi kurucusu olarak klasik İslam tasavvufunun en evrensel figürlerindendir. UNESCO 2007 yılını Mevlâna Yılı olarak kutladı.
Arapça Celâleddin, celâl (ululuk, azamet; Allah'ın sıfatlarından biri) ile din sözcüklerinin birleşmesinden gelir: dinin ululuğu, dinin yüceliği. Sonu -eddin ile biten onursal adlar, 12-15. yüzyıllar arasında Türk-Osmanlı ulema ve tasavvuf çevrelerinde büyük alimlere, gazi emirlere ve tarikat üstadlarına verilen lakaplardan doğdu; Bahaeddin, Necmeddin, Selahaddin ve Hayreddin aynı kalıbın örnekleridir. Celâl sıfatı klasik kelam ve tasavvufta Allah'ın ululuk ve kudret yönünü anlatır; güzelliği anlatan cemâl ile birlikte ilahi tecellinin iki temel yüzünü oluşturur. Adın en tanıdık taşıyıcısı, Mesnevi'nin şairi Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'dir (1207-1273). Ad Türkçeye Osmanlı yoluyla Celaleddin veya Celalettin biçiminde yerleşmiştir.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Celalettin İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Celalettin deyince öne çıkan dört özellik:
Maneviyat
Maneviyat, bu ismin en belirgin çağrışımı. Ad, inanç geleneğinin içinden gelir; kimi zaman anlamıyla, kimi zaman taşıdığı kişiyle o dünyaya bağlanır. Türkçede böyle adlar çoğu zaman bir dilekle verilir: çocuk gönül huzuruyla büyüsün diye.
Aydınlık
İyi haberi paylaşmayı seven, kendi keyfini çevresine de bulaştıran, kötü günde bile bir kapı aralık bırakan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik aydınlık. Neşe kadar, umudu diri tutmak da bu niteliğin parçası.
Asalet
Kendi standardını kimse bakmadığında da koruyan bir ağırbaşlılık. Asalet burada unvanla değil, tutumla ölçülür.
Bilgelik
Bu isim düşünen, tartan, konuşmadan önce anlamaya çalışan bir karakterle anılır. Bilgelik burada çok bilmek değil, ne zaman susulacağını bilmek demektir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
Celalettin, 1859'dan itibaren TÜİK kayıtlarında Anadolu ailelerinin sevdiği klasik -eddin sonekli bir erkek adı olarak görünür; özellikle Mevlevi-tasavvuf etkili Konya ve Anadolu çevrelerinde tercih edildi. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 8.500 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Celalettin ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Celalettin adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Celalettin adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-Calal / el-Camal sıfat çifti İslami kelam tasavvuf geleneğinin merkez kavramlarındandır. Jalal ed-Din lakabı klasik Sünni İslam ulema tasavvuf geleneğinin onursal sıfatlarından biridir; dinin ululuğu, dinin yüceliği anlamıyla alimin/üstadın imanlı azametli rolünü ifade eder. Mevlana Celaleddin Rumi'nin Türk Osmanlı tasavvuf tarih geleneğindeki kalıcı varlığı adın merkezi figür bağını oluşturur. Türk-İslam ailelerinde Celalettin adı koymak, çocuğa Mevlana'nın tasavvuf felsefe manevi mirasını yakıştırma niyetini taşır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Mevlana Celaleddin Rumi
1207-1273, Belh / KonyaKlasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin en büyük temsilcilerinden; Belh-Afganistan doğumlu, ailesiyle 1220'lerde Anadolu'ya göç etti, hayatının büyük kısmını Konya'da geçirdi. Şems-i Tebrizi (yaklaşık 1185-1248) ile karşılaşması (1244) tasavvufi dönüşümünün kurucu olayı oldu. Mesnevi-i Ma'nevi (1259-1273, 6-ciltlik 26.000-mısralı tasavvuf felsefesi başyapıtı), Divan-ı Şems-i Tebrizi (40.000-mısralı divan, Şems'e ithaf), Fihi Ma Fih (sohbet derlemesi), Mektubat (mektupları) eserleri Türk Osmanlı Pers tasavvuf geleneğinin merkez metinleri oldu. Mevlevi tarikatının kurucusu sayılır; Konya'daki türbesi (Mevlana Türbesi) Türk-İslam manevi coğrafyasının kalıcı bir parçasıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Mesnevi-i Ma'nevi
Mevlana Celaleddin Rumi · 1273Klasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin başyapıtı; 26.000-mısralı, 6-ciltlik manzum tasavvuf eseri. Bişnev in ney çun şikâyet mi-küned (Dinle bu neyin neler şikâyet ettiğini) açılış mısrasıyla başlar. Celalettin adının Türk-İslam tasavvuf tarihindeki kalıcı izini bu eser belirler.
Deneyin
Celalettin soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Ünlü İsimdaşlar
Mevlana Celâleddin Rûmî
Klasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin başyapıtı *Mesnevi-i Ma'nevî*nin (1259-1273) ve *Dîvân-ı Şems-i Tebrîzî*nin yazarı (1207-1273); Belh doğumlu, hayatının büyük kısmını Konya'da geçirdi. Mevlevî tarikatının kurucusu olarak Türk Osmanlı tasavvuf tarih geleneğinde merkez konum tutar. *Hz. Mevlana* lakabıyla anılır; Konya'daki türbesi (*Mevlana Türbesi*) Türk-İslam tasavvuf coğrafyasının manevî merkezlerindendir.
Celâleddin Hârizmşah
Hârizmşah hanedanının son hükümdarı (1199-1231); Cengiz Han'ın Hârizm-İmparatorluğu fethinin (1219-1221) sonrasında Müslüman-direnişin sembol figürü oldu. 1231'de Diyarbakır civarında öldü; klasik İslamî askerî tarih geleneğinde Moğol-istilasına-direnişin kahraman figürü olarak yer alır.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaJalāl al-Dīn
- FarsçaJalāluddīn
- UrducaJalaluddin
- BoşnakçaDželaludin