Celalettin
Celalettin İsminin Anlamı ve Kökeni
Celalettin, Arapça Celaleddin (dinin ululuğu, dinin yüceliği) adının halk söyleyişinde yumuşamış biçimidir; -eddin sonekli onursal lakap geleneğinin (Bahaeddin, Necmeddin, Selahaddin) tipik bir örneğidir. El-Celal sıfatı klasik İslami kelam ve tasavvuf geleneğinde Allah'ın ululuk-azamet sıfatlarını ifade eder; Celal ile Cemal (güzellik) ilahi tezahürün iki temel boyutunu oluşturur. En bilinen tarihi taşıyıcısı Mevlâna Celaleddin-i Rumi'dir (1207-1273); Mesnevi'nin yazarı, Mevlevi tarikatının manevi kurucusu olarak klasik İslam tasavvufunun en evrensel figürlerindendir. UNESCO 2007 yılını Mevlâna Yılı olarak kutladı.
Arapça Celal ed-Din, celal (ululuk, azamet — Allah'ın sıfatlarından) ve ed-din (din, İslam) öğelerinin birleşmesinden "dinin ululuğu, dinin yüceliği" anlamına gelir. -eddin sonekli birleşik onursal ad geleneği, Türk-Osmanlı ulema-tasavvuf çevrelerinde 12-15. yüzyıllar arası büyük alim, gâzi-emir ve tasavvuf üstadlarına verilen lakaplar olarak yaygınlaştı (Bahaeddin, Necmeddin, Selahaddin, Hayreddin). Celal sıfatı klasik İslami kelam-tasavvuf geleneğinde Allah'ın ululuk-kudret sıfatlarını ifade eder; Cemal (güzellik) ile birlikte ilahi tezahürün iki temel boyutunu oluşturur. Türkçeye Osmanlı yoluyla Celaleddin veya Celalettin biçiminde yerleşti.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Popülerlik
Celalettin, 1859'dan itibaren TÜİK kayıtlarında Anadolu ailelerinin sevdiği klasik -eddin sonekli bir erkek adı olarak görünür; özellikle Mevlevi-tasavvuf etkili Konya ve Anadolu çevrelerinde tercih edildi. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Celalettin ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-Calal / el-Camal sıfat çifti İslami kelam tasavvuf geleneğinin merkez kavramlarındandır. Jalal ed-Din lakabı klasik Sünni İslam ulema tasavvuf geleneğinin onursal sıfatlarından biridir; dinin ululuğu, dinin yüceliği anlamıyla alimin/üstadın imanlı azametli rolünü ifade eder. Mevlana Celaleddin Rumi'nin Türk Osmanlı tasavvuf tarih geleneğindeki kalıcı varlığı adın merkezi figür bağını oluşturur. Türk-İslam ailelerinde Celalettin adı koymak, çocuğa Mevlana'nın tasavvuf felsefe manevi mirasını yakıştırma niyetini taşır.
Tarihi Figürler
Mevlana Celaleddin Rumi
1207-1273, Belh / KonyaKlasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin en büyük temsilcilerinden; Belh-Afganistan doğumlu, ailesiyle 1220'lerde Anadolu'ya göç etti, hayatının büyük kısmını Konya'da geçirdi. Şems-i Tebrizi (yaklaşık 1185-1248) ile karşılaşması (1244) tasavvufi dönüşümünün kurucu olayı oldu. Mesnevi-i Ma'nevi (1259-1273, 6-ciltlik 26.000-mısralı tasavvuf felsefesi başyapıtı), Divan-ı Şems-i Tebrizi (40.000-mısralı divan, Şems'e ithaf), Fihi Ma Fih (sohbet derlemesi), Mektubat (mektupları) eserleri Türk Osmanlı Pers tasavvuf geleneğinin merkez metinleri oldu. Mevlevi tarikatının kurucusu sayılır; Konya'daki türbesi (Mevlana Türbesi) Türk-İslam manevi coğrafyasının kalıcı bir parçasıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Mesnevi-i Ma'nevi
Mevlana Celaleddin Rumi · 1273Klasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin başyapıtı; 26.000-mısralı, 6-ciltlik manzum tasavvuf eseri. Bişnev in ney çun şikâyet mi-küned (Dinle bu neyin neler şikâyet ettiğini) açılış mısrasıyla başlar. Celalettin adının Türk-İslam tasavvuf tarihindeki kalıcı izini bu eser belirler.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaJalāl al-Dīn
- FarsçaJalāluddīn
- UrducaJalaluddin
- BoşnakçaDželaludin
Ünlü İsimdaşlar
Mevlana Celâleddin Rûmî
Klasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin başyapıtı *Mesnevi-i Ma'nevî*nin (1259-1273) ve *Dîvân-ı Şems-i Tebrîzî*nin yazarı (1207-1273); Belh doğumlu, hayatının büyük kısmını Konya'da geçirdi. Mevlevî tarikatının kurucusu olarak Türk Osmanlı tasavvuf tarih geleneğinde merkez konum tutar. *Hz. Mevlana* lakabıyla anılır; Konya'daki türbesi (*Mevlana Türbesi*) Türk-İslam tasavvuf coğrafyasının manevî merkezlerindendir.
Celâleddin Hârizmşah
Hârizmşah hanedanının son hükümdarı (1199-1231); Cengiz Han'ın Hârizm-İmparatorluğu fethinin (1219-1221) sonrasında Müslüman-direnişin sembol figürü oldu. 1231'de Diyarbakır civarında öldü; klasik İslamî askerî tarih geleneğinde Moğol-istilasına-direnişin kahraman figürü olarak yer alır.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.