Celalettin
Celalettin ismi “Dinin ululuğu, dinin yüceliği” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2024: #445).
Deneyin
Celalettin İsminin Anlamı ve Kökeni
Celalettin, Arapça Celaleddin (dinin ululuğu, dinin yüceliği) adının halk söyleyişinde yumuşamış biçimidir; -eddin sonekli onursal lakap geleneğinin (Bahaeddin, Necmeddin, Selahaddin) tipik bir örneğidir. El-Celal sıfatı klasik İslami kelam ve tasavvuf geleneğinde Allah'ın ululuk-azamet sıfatlarını ifade eder; Celal ile Cemal (güzellik) ilahi tezahürün iki temel boyutunu oluşturur. En bilinen tarihi taşıyıcısı Mevlâna Celaleddin-i Rumi'dir (1207-1273); Mesnevi'nin yazarı, Mevlevi tarikatının manevi kurucusu olarak klasik İslam tasavvufunun en evrensel figürlerindendir. UNESCO 2007 yılını Mevlâna Yılı olarak kutladı.
Arapça Celâleddin, celâl (ululuk, azamet; Allah'ın sıfatlarından biri) ile din sözcüklerinin birleşmesinden gelir: dinin ululuğu, dinin yüceliği. Sonu -eddin ile biten onursal adlar, 12-15. yüzyıllar arasında Türk-Osmanlı ulema ve tasavvuf çevrelerinde büyük alimlere, gazi emirlere ve tarikat üstadlarına verilen lakaplardan doğdu; Bahaeddin, Necmeddin, Selahaddin ve Hayreddin aynı kalıbın örnekleridir. Celâl sıfatı klasik kelam ve tasavvufta Allah'ın ululuk ve kudret yönünü anlatır; güzelliği anlatan cemâl ile birlikte ilahi tecellinin iki temel yüzünü oluşturur. Adın en tanıdık taşıyıcısı, Mesnevi'nin şairi Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'dir (1207-1273). Ad Türkçeye Osmanlı yoluyla Celaleddin veya Celalettin biçiminde yerleşmiştir.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Celalettin İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Celalettin deyince öne çıkan dört özellik:
Maneviyat
Maneviyat, bu ismin en belirgin çağrışımı. Ad, inanç geleneğinin içinden gelir; kimi zaman anlamıyla, kimi zaman taşıdığı kişiyle o dünyaya bağlanır. Türkçede böyle adlar çoğu zaman bir dilekle verilir: çocuk gönül huzuruyla büyüsün diye.
Aydınlık
İyi haberi paylaşmayı seven, kendi keyfini çevresine de bulaştıran, kötü günde bile bir kapı aralık bırakan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik aydınlık. Neşe kadar, umudu diri tutmak da bu niteliğin parçası.
Asalet
Kendi standardını kimse bakmadığında da koruyan bir ağırbaşlılık. Asalet burada unvanla değil, tutumla ölçülür.
Bilgelik
Bu isim düşünen, tartan, konuşmadan önce anlamaya çalışan bir karakterle anılır. Bilgelik burada çok bilmek değil, ne zaman susulacağını bilmek demektir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Celalettin, -eddin sonekli klasik bir addır; kayıtlarda 1859'dan beri görünür ve 1860'ta 95. sırayla en yüksek yerine çıkar. Yüzyıl dönümünde 145-185 bandına indi, 1921'de 138. sırayla son kez yükseldi. 1930'lardan 1960'ların sonuna kadar 210-270 arasında dalgalandı; 1970'te 304. sıraya inmesiyle düşüş hızlandı, 2000'de 487. sıradaydı ve 2015'te 513. sırayla dibi gördü. Son yıllarda hafif bir toparlanma var; son kayıtlı yıl olan 2024'te 445. sırada.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 8.500 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Celalettin adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Celalettin adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-Calal / el-Camal sıfat çifti İslami kelam tasavvuf geleneğinin merkez kavramlarındandır. Jalal ed-Din lakabı klasik Sünni İslam ulema tasavvuf geleneğinin onursal sıfatlarından biridir; dinin ululuğu, dinin yüceliği anlamıyla alimin/üstadın imanlı azametli rolünü ifade eder. Mevlana Celaleddin Rumi'nin Türk Osmanlı tasavvuf tarih geleneğindeki kalıcı varlığı adın merkezi figür bağını oluşturur. Türk-İslam ailelerinde Celalettin adı koymak, çocuğa Mevlana'nın tasavvuf felsefe manevi mirasını yakıştırma niyetini taşır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Mevlana Celaleddin Rumi
1207-1273, Belh / Konyaİslam tasavvufunun en büyük temsilcilerinden; Belh doğumlu, ailesiyle 1220'lerde Anadolu'ya göç etti, hayatının büyük kısmını Konya'da geçirdi. Şems-i Tebrizi (yaklaşık 1185-1248) ile karşılaşması (1244) tasavvufi dönüşümünün kurucu olayı oldu. Yaklaşık 25.700 beyitlik altı ciltlik Mesnevi, Şems'e adanmış gazellerini toplayan Divan-ı Kebir, sohbetlerinden derlenen Fihi Ma Fih ve mektuplarını toplayan Mektubat eserleri Türk ve Fars tasavvuf geleneğinin merkez metinleri oldu. Mevlevi tarikatının kurucusu sayılır; Konya'daki türbesi (Mevlana Türbesi) Türk-İslam manevi coğrafyasının kalıcı bir parçasıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Mesnevi-i Ma'nevi
Mevlana Celaleddin Rumi · 1273Klasik İslam tasavvuf edebiyatının başyapıtı; yaklaşık 25.700 beyitlik, altı ciltlik manzum eser. "Bişnev ez ney çün hikâyet mîkuned" (Dinle, bu ney nasıl hikâye ediyor) mısraıyla başlar. Celalettin adının Türk-İslam tasavvuf tarihindeki kalıcı izini bu eser belirler.
Ünlü İsimdaşlar
Mevlana Celâleddin Rûmî
Klasik Pers-İslam tasavvuf felsefesinin başyapıtı Mesnevi-i Ma'nevînin (1259-1273) ve Dîvân-ı Şems-i Tebrîzînin yazarı (1207-1273); Belh doğumlu, hayatının büyük kısmını Konya'da geçirdi. Mevlevî tarikatının kurucusu olarak Türk Osmanlı tasavvuf tarih geleneğinde merkez konum tutar. Hz. Mevlana lakabıyla anılır; Konya'daki türbesi (Mevlana Türbesi) Türk-İslam tasavvuf coğrafyasının manevî merkezlerindendir.
Celâleddin Hârizmşah
Hârizmşahlar Devleti'nin son hükümdarı (1199-1231; hükümdarlığı 1220-1231). Cengiz Han'ın Hârizm'i fethinin (1219-1221) ardından Moğollara karşı direnişin sembol figürü oldu. 1230'da Yassıçemen'de yenildikten sonra çekildiği Silvan (Meyyafarikin) yakınlarında 1231'de öldürüldü; İslam tarihinde Moğol istilasına direnişin kahramanı olarak anılır.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaCalal el-Din
- FarsçaCalaluddin
- UrducaCalaluddin
- BoşnakçaDželaludin