Korkut
Korkut İsminin Anlamı ve Kökeni
Korkut, Türkçe kork- (korkmak) fiil kökünden -ut fiilden ad yapım ekiyle türeyen ve "korkutan; korku salan; yiğit, gözü pek savaşçı" anlamlarına gelen bir erkek adıdır. Eski Türkçe metinlerde Dede Korkut figürü Oğuz Türklerinin bilge ozanı olarak anılır; Dede Korkut Kitabı (14-15. yy) Türk sözlü destan geleneğinin temel eseridir ve 2018'de UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmıştır. Osmanlı saltanat tarihinde II. Bayezid'in oğlu Şehzade Korkut (1467-1513) de bu adı taşır.
Türkçe korkut, "büyük dolu tanesi; korkutan, yıldıran" anlamlarının iki ayrı yorumunu barındıran klasik Türkçe sözcüktür. Eski Türkçe biçiminden türer; etimolojisi tartışmalıdır — bazı dil bilimciler korku + t (korkut- fiili) köküne, bazıları doğa olayı kaynaklı (dolu tanesi) köken hipotezine yönelir. Türk halk destan geleneğinin kurucu figürü Dede Korkut (9-11. yüzyıl Oğuz-Türk efsanesi) bu adın kolektif belleğindeki ana taşıyıcısıdır. Dede Korkut Kitabı (yazıya geçişi 12-14. yüzyıllar arası) Oğuz-Türk destanının temel metni olup 12 hikâye ve destan parçasından oluşur. 2008'de UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine alınmıştır.
Popülerlik
Korkut, 19-20. yüzyıl Osmanlı son dönemi ve Cumhuriyet dönemi öz Türkçe destan-kahramanı çağrışımlı bir erkek adı olarak 1929'da #291 ile zirvesine ulaştı. Dede Korkut destan geleneğinin Türk kolektif belleğindeki 600 yılı aşkın sürekliliği ismin klasik saygınlığının ana kaynağıdır. 2008 UNESCO tescili ismin uluslararası kültürel görünürlüğünü pekiştirdi. 2025'te yükseliyor trendindedir.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Dede Korkut
c. 9-11. yüzyıl efsanesiOğuz-Türk destan geleneğinin kurucu figürüdür. Dede Korkut Kitabı (Kitab-ı Dede Korkut — yazıya geçiş 12-14. yy arası, iki nüshası: Dresden ve Vatikan) 12 destan hikâyesinden oluşan kolektif-Türk destan anlatımının temel metnidir. Oğuz Kağan Destanı ile birlikte Türk destan geleneğinin iki kurucu metninden biridir. Hikayelerin Oğuz-Türk beyi kahramanları (Salur Kazan, Boğaç Han, Bamsı Beyrek, Uruz, Basat) ve onların maceraları aracılığıyla Türk boy kimliği, ata oğul ilişkisi, kadın savaşçı tipolojisi, şaman alp bey hiyerarşisi gibi kurucu kategoriler tasvir edilir. Türkçe edebiyat tarihinin 12-14. yy'larını şekillendiren destan geleneğinin en tanınan eseri; 2008'de UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine çok ortaklı (Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan) tescil edildi.
Modern Kültürde
Korkut Eken
Spor · 1943Türk eski asker ve güvenlik uzmanı (d. 1943). Türk ordusunun özel kuvvetlerinin 1980-2000 döneminin tanınan figürlerinden biridir.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Korkut
- Azerbaycan TürkçesiQorqud
- TürkmenceGorkut
Ünlü İsimdaşlar
Korkut Ata
Dede Korkut olarak da bilinen efsanevi Türk ozanı ve bilgesi, Oğuz Türklerinin destanlarını derleyen kültürel mirasın sembolüdür.
Korkut Boratav
Türk halk edebiyatı ve folklor araştırmalarına büyük katkılar sağlamış önemli bir akademisyen ve halk bilimcidir.