Cabbar

Cabbar, Arapça al-Jabbār (الجبار) — j-b-r (zorlamak, yan-yapı-onarmak, kırığı-yerleştirmek) kökünün mübalağalı sıfat-fiil formu — Mutlak-Hâkim, kırığı-onaran, hiçbir-eksiği-bırakmayan, klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından anlamlarına gelir; Cabir adının mübalağalı yan-form söz-yapısının söz-yansıması yan-bağlanır (bk. Cabir maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Zorlayan, cebreden manasında nitelendirir. Kur'an-ı Kerîm'de al-Jabbār söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: Haşr 59:23 Huwa'llāhu lladhī lā ilāha illā Huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'minu al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir — "O öyle bir Allah'tır ki, O'ndan başka ilâh yoktur; Mâlik, Kuddûs, Selâm, Mü'min, Müheymin, 'Azîz, Cebbâr, Mütekebbir'dir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi (yan-form differentiation from Cabir maddesi'nin Haşr 59:23'ünden — Cabbar mübalağalı yan-form söz-yapısı, Cabir etken-sıfat-fiil yan-formu); İbrahim 14:15 Wa-khāba kullu jabbārin 'anīd — "Her zorba-inatçı zarar-etti"; Maryam 19:14 Wa-lam yakun jabbāran 'aṣiyyā — Hz. Yahya'nın onursal-niteliği. 142 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #449 sıradadır.

Arapça al-Jabbār (الجبار), j-b-r ("zorlamak, yan-yapı-onarmak, kırığı-yerleştirmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde j-b-r kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Jābir — onaran-yan-form; bk. Cabir maddesi yan-form söz-örgüsü, al-jabr — cebir; klasik İslamî matematik-yan-yapı söz-yapısı; bk. Cabir maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — al-Khwārizmī yan-bağlamı, al-injibār — onarma, al-mujabbar — yan-form söz-yapısı, al-Jabbāra — yan-form söz-yapısı, al-tajbīr — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünün mübalağalı sıfat-fiil formu ("fa''āl" vezni; çok-zorlayan, çok-onaran, mübalağalı söz-yapısı) — Mutlak-Hâkim, kırığı-onaran, hiçbir-eksiği-bırakmayan, klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından. Cabir adının mübalağalı yan-form söz-yapısının söz-yansıması yan-bağlanır (bk. Cabir maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Jābir etken-sıfat-fiil yan-formu, Jabbār mübalağalı yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünde "fa'īl" ile "fa''āl" yan-form söz-yapı çiftinin söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Zorlayan, cebreden manasında nitelendirir. Klasik İslamî kelâm-jargonunda al-Jabbār'ın iki-yan-yorumu yan-bağlanır: (1) al-Jabbār al-Mutakabbir — Cebir-Eden, Hâkim-Allah söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge; (2) al-Jabbār — kullarının-eksiklerini-onaran, ihtiyaçlarını-gideren-yan-yapı söz-yapısı; klasik halk-Sünni-mufessirler söz-örgüsünde her-iki yan-yorumun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Jabbār/jabbār söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: (1) Haşr 59:23 Huwa'llāhu lladhī lā ilāha illā Huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'minu al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir subḥāna'llāhi 'ammā yushrikūn — "O öyle bir Allah'tır ki, O'ndan başka ilâh yoktur; Mâlik, Kuddûs, Selâm, Mü'min, Müheymin, 'Azîz, Cebbâr, Mütekebbir'dir; Allah onların ortak-koştuklarından münezzehtir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi (yan-form differentiation from Cabir maddesi'nin Haşr 59:23 yan-bağlamı — Cabbar mübalağalı söz-yapısı, Cabir etken-sıfat-fiil söz-yapısı); (2) İbrahim 14:15 Wa-stafataḥū wa-khāba kullu jabbārin 'anīd — "[Peygamberler] zafer istediler; her zorba-inatçı [kâfir] zarar-etti" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî kıssa-tarihinde olumsuz-yan-yorumda jabbār söz-yapısının söz-imgesi (klasik söz-örgüsünde olumsuz-yan-yorumlu jabbār — zorba-tiran söz-yapısı yan-bağlanır); (3) Maryam 19:14 Wa-barran bi-wālidayhi wa-lam yakun jabbāran 'aṣiyyā — "Anne-babasına iyi-davranır; zorba-âsî değildi" yan-bağlamlı söz-yapısı Hz. Yahya peygamberin onursal-niteliği yan-bağlanır; (4) Maryam 19:32 Wa-barran bi-wālidatī wa-lam yaj'alnī jabbāran shaqiyyā — "Annemize iyi-davranan kıldı; zorba-şâkî kılmadı" — Hz. 'Îsâ'nın onursal-niteliği yan-bağlanır; (5) Mâide 5:22 Innā lan nadkhulahā ḥattā yakhrujū minhā fa-in yakhrujū minhā fa-innā dākhilūn qāla rajulāni mina lladhīna yakhāfūna an'ama'llāhu 'alayhimā-dkhulū 'alayhimu al-bāb yan-bağlamlı söz-yapısı yan-bağlanır (Hz. Mûsâ-Beni-İsrâîl bağlamı). Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde al-Jabbār'ın iki-yan-yorumu yan-bağlanır; klasik halk-Sünni söz-örgüsünde Allah'ın Cebbâr-yan-yansıyan söz-yapısı kullarına-rahmet-eden-onarıcı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Cebbâr / Cabbar yan-formunda yerleşmiştir.