Mehriban

Mehriban, Farsça mihrban sözcüğünden gelir; mihr (sevgi, şefkat; ayrıca güneş) ve -ban (koruyucu eki) öğelerinden "sevgi dolu, şefkatli" anlamını taşır. Klasik divan şiirinde mihrban sevgilinin en özlenen niteliğidir; Hafız ve Sa'di'nin beyitlerinde sık geçer. Mihri, Mihriban, Mihriye gibi mihr- köklü adların ailesindendir. TÜİK kayıtlarında Mehriban ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır; isim en yüksek sırasına (60.) yine bu yıl ulaşmıştır. Güncel olarak 2022 yılı verilerinde 451. sırayla listelenmektedir.

Farsça mihr sözcüğü Hint-İran kökenli olup hem "güneş" hem "sevgi, dostluk, ahde sadakat" anlamlarını birleştirir. Antik İran dininde Mithra, güneşin ve verilmiş sözün tanrısıydı; bu kavram Roma İmparatorluğu'nda Mithras kültü olarak Akdeniz havzasına yayılmıştır. Klasik Pers şiirinde mihr sevgilinin parlaklığı için kullanılan en eski benzetmelerden biridir; -ban eki Pers söyleyişte sahip, koruyucu anlamı katar (pasban = bekçi, bagban = bahçıvan). Aynı kalıbın diğer örnekleri Mihri, Mihrice, Mihriye, Mihrican, Mihrali gibi Mihr- başlangıçlı klasik Pers-Türk birleşik adlandırma kuşağındadır.