Mehriban

Mehriban, Farsça mihrban sözcüğünden gelir; mihr (sevgi, dostluk, şefkat; ayrıca güneş) ve -ban (sahip, koruyucu eki) öğelerinin birleşiminden "sevgi sahibi, şefkatli, mihrabanlık eden" anlamlarına gelen klasik bir kız adıdır. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde mihrban sevgilinin estetik niteliğinin olarak yer alır; mihrbani (sevgi-dolu olma) ve mihrban-i aşk (aşk şefkati) tabirleri Hafız, Sa'di ve Mevlâna divanlarında söyleyişinin kavramlarındandır. Mihr- başlangıçlı klasik Pers-Türk kız adlandırma kuşağında (Mihriban, Mihri, Mihrice, Mihriye) yer alır.

Farsça mihr sözcüğü Hint-İran kökenli olup hem "güneş" hem "sevgi, dostluk, ahde sadakat" anlamlarını birleştirir. Antik İran dininde Mithra, güneşin ve verilmiş sözün tanrısıydı; bu kavram Roma İmparatorluğu'nda Mithras kültü olarak Akdeniz havzasına yayılmıştır. Klasik Pers şiirinde mihr sevgilinin parlaklığı için kullanılan en eski benzetmelerden biridir; -ban eki Pers söyleyişte sahip, koruyucu anlamı katar (pasban = bekçi, bagban = bahçıvan). Aynı kalıbın diğer örnekleri Mihri, Mihrice, Mihriye, Mihrican, Mihrali gibi Mihr- başlangıçlı klasik Pers-Türk birleşik adlandırma kuşağındadır.