Mehlika
Mehlika İsminin Anlamı ve Kökeni
Mehlika, Farsça mah ("ay") ve Arapça lika sözcüklerinin birleşiminden oluşan bir kız adıdır; "ay yüzlü" anlamına gelir. Mah-lika (ay yüzlü) tabiri, klasik Pers ve Osmanlı divan şiirinde sevgilinin yüzünün parlaklığı için kullanılan en köklü benzetmelerden biridir. Hafız, Sa'di, Şeyh Galib divanlarında ay yüz imgesi (mah-lika, mah-ru, mah-cebin) aşk şiirinin söyleyişte merkez yer tutar. Türk şair Yahya Kemal'in (1884-1958) ünlü Mehlika Sultan şiiri (1922) adın 20. yüzyıl Türk edebiyatındaki köklü görünürlüğüdür. 1881'de 178. sırayla zirvesine ulaşmıştır.
Pers mah (ay), Hint-Avrupa-İran köklü ay kavram sözcüğüdür; klasik divan şiirinde ay sevgilinin yüzünün parlaklığının standart benzetmesidir. Arapça lika, l-k-y kökünden gelir ve aslında "karşılaşma, mülakat" anlamına gelir; ancak klasik divan söyleyişte "yüz, çehre, görünüş" anlamı kazanmıştır — lika-i yar (sevgili yüzü) tabiri buradan gelir. Mah-lika (ay yüzlü) klasik divan estetik söyleyişinin köklü benzetmelerindendir. Yahya Kemal Beyatlı'nın 1922 tarihli Mehlika Sultan şiiri Türk edebiyatının doğa mistik şiir örneklerinden biri olup yedi gencin Mehlika Sultan'a duyduğu mistik aşkı anlatır.
Popülerlik
Mehlika, klasik Pers-Türk divan-zarafetinin köklü bir kadın adıdır; ay-yüzlü kavramının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Edebiyatta ve Folklorda
Klasik Pers-Türk divan şiirinde mah-likâ tamlaması
Klasik divan şiir geleneğinde mah-likâ (ay yüzlü) tamlaması sevgilinin yüz güzelliğinin standart estetik benzetmesidir. Hafız, Sadi, Fuzuli ve Nedim\'in gazellerinde bu motif sıkça yer alır; sevgilinin yüzü ay parlaklığına benzetilirdi.
Uluslararası Karşılıkları
- Pers-ArapçaMāh-Likā
- Türkçe (diğer yazımlar)Mâh-likâ / Mehlika
Ünlü İsimdaşlar
Mehlika Sultan
Klasik 20. yüzyıl Türk şiirinin merkezî söz; Yahya Kemal Beyatlı'nın (1884-1958) *Mehlika Sultan* şiirinin merkezî figür bağlantısı vardır.