Mehti

Mehti, Arapça al-Mahdī (المهدي) — h-d-y (hidâyet-rehberlik, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün edilgen-isim-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Mahdī — doğru-yola-iletilen, hidâyete-eren, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir (bk. Hüda, Mehdiye maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Doğru yolu bulan, hidayete eren manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Hudā (klasik halk-Bakara 2:2 söz-merkezi yan-bağlamı; bk. Hüda maddesi yan-form söz-örgüsü), al-Hādī (Allah'ın al-Hādī esmâsı; bk. Abdulhadi maddesi yan-form söz-örgüsü), Hadi (yan-form söz-yapısı), Hidâyet (yan-form söz-yapısı), Mehdiye (yan-form söz-yapısı), al-Muhtadī (hidâyete-eren) yan-örgüsü oluşur. *Klasik halk-Hadis-Mehdî yan-bağlamı klasik halk-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki al-Mahdī al-Muntaẓar**: klasik halk-Sünnî-Şiî hadis-yan-bağlamlı Mehdî yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Tirmizî, Ebû Dâvûd, İbn Mâce Sünen* hadis-yan-bağlamı söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; "İsmi benim ismim, babasının ismi babamın ismi olan biri çıkacak" hadis-yan-bağlamı yan-bağlanır). Klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünde Mehdî — kıyâmet-öncesi-yan-yapı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. 144 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #448 sıradadır.

Arapça al-Mahdī (المهدي), h-d-y ("hidâyet-rehberlik; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde h-d-y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Hudā — hidâyet, al-Hādī — Allah'ın al-Hādī esmâsı, al-mahdī — doğru-yola-iletilen, al-hidāyah — hidâyet-yan-yapı, Hadi, Hidâyet, Mehdiye, al-Muhtadī — hidâyete-eren yan-örgüsü; bk. Hüda, Mehdiye, Abdulhadi maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") kökünün edilgen-isim-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Mahdī — doğru-yola-iletilen, hidâyete-eren, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Doğru yolu bulan, hidayete eren manasında nitelendirir. *Klasik halk-Hadis-Mehdî yan-bağlamı klasik halk-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki al-Mahdī al-Muntaẓar**: klasik halk-Sünnî-Şiî hadis-yan-bağlamlı Mehdî yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Tirmizî Sünen — Kitāb al-Fitan, Ebû Dâvûd Sünen, İbn Mâce Sünen hadis-yan-bağlamı söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; "Yakhruju rajulun min ahli baytī yuwāṭi'u ismuhu ismī wa-ismu abīhi isma abī" — "Ehl-i beytimden, ismi benim ismim, babasının ismi babamın ismi olan biri çıkacak" hadis-yan-bağlamı yan-bağlanır). Klasik halk-Şiî-İmamiyye söz-örgüsünde al-Mahdī al-Muntaẓar (Beklenen Mehdî) — 12. İmam Muḥammad ibn al-Ḥasan al-'Askarī (869-) ġaybet-yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Sünnî söz-örgüsünde Mehdî — kıyâmet-öncesi-yan-yapı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Sîret-Tâbi'în söz-örgüsünde Hz. al-Mahdī Abbāsī (775-785; üçüncü Abbasî halifesi yan-bağlanır), 'Ubayd Allāh al-Mahdī (909-934; Fâtimî-Hânedânı kurucusu yan-bağlanır), Muḥammad ibn Tūmart al-Mahdī (1080-1130; Muvahhid-Hânedânı kurucusu yan-bağlanır), Muḥammad Aḥmad al-Mahdī (1844-1885; Sûdân-Mehdî-direnişi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır) klasik halk-tarihî Mehdî yan-unvanı söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. Klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünde Mehdî — kıyâmet-öncesi-yan-yapı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (Şeyh Muhyiddîn ibn 'Arabī 1165-1240, al-Futūḥāt al-Makkiyya eserinde Mehdî yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Muhittin maddesi yan-form söz-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Mahdī / Mehdî / Mehdi / Mehti* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.