Melik

Melik, Türkçe halk-yumuşak-söyleyişle Arapça Malik (ملك) — m-l-k (sahip-olmak; mülkiyet-sahibi-olmak; hükümran-olmak) kökünden — hükümdar, hâkan, melik, kral mü'min anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Hükümdar, hakan manasında nitelendirir. Cross-ref: bk. Malik maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Fâtiha 4 (Mālik yawmi al-dīn) yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı. Melik yan-formu Malik'in yumuşak-söyleyiş yan-form söz-yapısının söz-yansıması; klasik halk-türkçesinin yan-yumuşak-söyleyiş söz-yapısının söz-yansıması. Aynı kök-ailesinden al-Malik ("melik, hükümdar; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Malik; klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez onursal-sıfatlarından"; Haşr 59:23 Huwa Allāhu lladhī lā ilāha illā huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'min al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir; Tâhâ 20:114 Fa-ta'ālā Allāhu al-Maliku al-Ḥaqq — "Hak Mâlik olan Allah, yücedir" — Mâlik'in (bk. Malik maddesi söz-örgüsü) Fâtiha 4-âyetinden farklı yan-form söz-yapısının söz-yansıması), al-Mulk ("mülk, hükümranlık; bk. Malik maddesi söz-örgüsü"), al-Malīka ("melike — dişil-form yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça"), al-Mulūk (melikler — çoğul-form), al-Mamlūk ("Memlûk — bk. Malik maddesi söz-örgüsü") yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde Melik-i 'âlem (cihân-meliki), Melik-i Hudâ (Hudâ-meliki), Melik-i Yâr (sevgili-meliki) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi. 105 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #404 sıradadır.

Türkçe halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu Melik, Arapça Malik (ملك) — m-l-k ("sahip-olmak; mülkiyet-sahibi-olmak; hükümran-olmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde mülk-mülkiyet kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden — hükümdar, hâkan, melik, kral mü'min. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Hükümdar, hakan manasında nitelendirir. Cross-ref: bk. Malik maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada (Fâtiha 4 Mālik yawmi al-dīn yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı). Melik yan-formu Malik'in yumuşak-söyleyiş yan-form söz-yapısının söz-yansıması; klasik halk-türkçesinin yan-yumuşak-söyleyiş söz-yapısının söz-yansıması — Anadolu yumuşak-söyleyişle a-e yan-form-yan-örgülü söz-yapısının söz-yansıması. Aynı kök-ailesinden al-Malik ("melik, hükümdar; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Malik; klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez onursal-sıfatlarından"; Haşr 59:23 Huwa Allāhu lladhī lā ilāha illā huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'min al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir Subḥāna'llāhi 'ammā yushrikūn — onursal-İsm-i Hüsnâ-sıralı söz-formülünün söz-merkezi söz-yapısı; Tâhâ 20:114 Fa-ta'ālā Allāhu al-Maliku al-Ḥaqq — "Hak Mâlik olan Allah, yücedir" yan-bağlamlı söz-yapısı — Mâlik'in (bk. Malik maddesi söz-örgüsü) Fâtiha 4-âyetinden farklı yan-form söz-yapısının söz-yansıması; klasik İslamî kelâm-jargonunun söz-merkezi söz-yapısı; Mü'minûn 23:116 Fa-ta'ālā Allāhu al-Maliku al-Ḥaqq yan-bağlamlı söz-yapısının yan-bağlamı yan-bağlanır), al-Mulk ("mülk, hükümranlık; bk. Malik maddesi söz-örgüsü; Mülk Sûresi 67:1 Tabāraka lladhī bi-yadihi al-mulk yan-bağlamı"), al-Malīka ("melike — dişil-form yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça söz-yapısı; al-Malīka Bilqīs — Sebe-Melîkesi yan-bağlamı; bk. Belkız maddesi söz-örgüsü"), al-Mulūk ("melikler — çoğul-form; klasik halk-Arapça"), al-Mamlūk ("Memlûk — bk. Malik maddesi söz-örgüsü; klasik Memlûk-Mısır söz-örgüsü; bk. Zahir maddesi Sultan Baybars yan-bağlamı"), al-Malakūt ("melekût; klasik tasavvuf-doktrininde manevî-âlem yan-form söz-yapısı; A'râf 7:185 A-wa-lam yanẓurū fī malakūti al-samāwāti wa al-arḍ yan-bağlamı"), al-Mamlaka ("krallık, ülke; klasik halk-Arapça yan-form söz-yapısı"), al-Mā'ik (yan-form söz-yapısı), al-Mālikiyya ("klasik İslamî fıkıh-mezhebi yan-form söz-yapısı; bk. Malik maddesi söz-örgüsü") yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde Melik-i 'âlem ("cihân-meliki; klasik tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı"), Melik-i Hudâ ("Hudâ-meliki; klasik halk-tasavvuf-jargonu"), Melik-i Yâr ("sevgili-meliki; klasik divan-şiir-jargonu"), Melik-i 'aşk (aşk-meliki), Melik-i ezel (ezel-meliki) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi. Tarihsel-referansları arasında klasik İslamî tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür Melik Şâh (1055-1092 — Mu'izz al-Dīn Malik Shāh I; klasik Selçuklu hânedânının söz-merkezindeki sultan, h. 1072-1092) yan-bağlamla yan-bağlanır; klasik Selçuklu altın-çağı söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Melik / Malik / Malik yan-formlarında yerleşmiştir.