Mithat
Mithat ismi “Övgü, methiye; övülmeye değer kimse” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #423).
Deneyin
Mithat İsminin Anlamı ve Kökeni
Mithat, Arapça Midhat sözcüğünden gelir; 'övmek, methetmek' kökünden türeyen ve "övgü, methiye; övülmeye değer" anlamına gelen bir erkek adıdır. Aynı kökten medih (övgü) ve medayih (övgüler) sözcükleri gelir. Adı tanınır kılan, 1876 Kanun-ı Esasi'nin mimarı, Tanzimat'ın reformcu sadrazamı Midhat Paşa'dır (1822-1884); ondan önce bu ada pek rastlanmaz. TÜİK kayıtlarında Mithat ismine ilk olarak 1874 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1875 yılında 127. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 423. sırayla listelenmektedir.
Arapça Mithat, "övmek, methetmek" anlamındaki kökten gelir ve "övgü, methiye, övülmeye değer söz" demektir. Aynı aileden medh (övgü), memduh (övülmüş — kardeş ad) ve meddah (çok öven, övgü anlatan) kelimeleri doğar. Klasik Arap ve Osmanlı edebiyatında medhiye türü, padişahlara, vezirlere ve velilere yazılan övgü şiirleri olarak gelişmiş, divan şiirinin temel türlerinden biri olmuştur. Mithat adı Türkçeye bu edebî gelenekle birlikte yerleşmiştir. Özel ad olarak ise Midhat Paşa'dan önce pek görülmez: Paşa bir dönem yenilikçi muhalefetin simge ismi oldu, yazar Ahmet Midhat Efendi'ye Midhat adını da o verdi.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Mithat İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Arapça kökenli Mithat isminde öne çıkan iki özellik:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Aydınlık
İyi haberi paylaşmayı seven, kendi keyfini çevresine de bulaştıran, kötü günde bile bir kapı aralık bırakan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik aydınlık. Neşe kadar, umudu diri tutmak da bu niteliğin parçası.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Mithat, TÜİK kayıtlarında ilk kez 1874'te görülür; ertesi yıl, 1875'te 127. sırayla en yüksek noktasına ulaştı. Bu, Midhat Paşa'nın en tanınmış olduğu yıllara denk gelir. 1880'lerde 160 ile 180. sıralar arasındaydı. 1900'den 1960'ların sonuna dek çoğunlukla 190 ile 260. sıralar arasında, sürekli verilen bir ad olarak kaldı. 1970'lerden sonra yavaş ama kesintisiz geriledi: 1980'de 303., 1990'da 368., 2000'de 436. sıradaydı ve 2015'te 491. sırayla en alt noktasını gördü. Son yıllarda toparlanıyor: 2021'de 444., 2025'te 423. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 6.500 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Mithat adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Mithat adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: "Medh" (övgü), klasik İslami söyleyişin temel kavramlarındandır. Hz. Peygamber için yazılan övgü kasideleri ("naat" türü), klasik İslam edebiyatının önemli kollarındandır; Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i (1409) bu geleneğin Türkçedeki en köklü örneğidir. "Medh", Allah'a yönelik "hamd" ile yakın akrabadır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Ahmet Şefik Midhat Paşa
1822-1884, İstanbul / TâifTanzimat'ın en etkili reformcu devlet adamlarından; iki kez sadrazam oldu (1872 ve 1876-1877). Niş, Tuna ve Bağdat valiliklerinde yerel yönetim, eğitim ve altyapı düzenlemeleriyle tanındı. 1876 Kanûn-ı Esâsî'nin hazırlanmasında merkezî rol oynadığı için Türk anayasacılığının kurucu ismi sayılır. II. Abdülhamid'le arası açılınca 1877'de yurt dışına çıkarıldı, 1881'de yargılanıp Tâif'e hapsedildi ve 1884'te orada öldü.
Ahmet Midhat Efendi
1844-1912, İstanbulTanzimat devrinin en üretken yazarı; Türk gazeteciliğinin ve popüler romancılığının öncülerinden. 1878'de kurduğu Tercüman-ı Hakikat, Türk basın tarihinin en uzun ömürlü gazetelerinden biri oldu. Hasan Mellâh (1874), Felâtun Bey ile Râkım Efendi (1875) ve Dürdane Hanım (1882) gibi iki yüzü aşkın eser verdi. Herkesin anlayacağı sade bir dille yazması, romanı geniş okur kitlesine taşıdı.
Modern Kültürde
Mithat Fenmen
Müzik · 1916Türk piyanist, besteci ve eğitimci (1916-1982). Paris'te Alfred Cortot ve Nadia Boulanger'yle çalıştı; 1939'dan itibaren Ankara Devlet Konservatuvarı'nda ders verdi. Kırk üç yıllık piyano hocalığında İdil Biret, Gülsin Onay ve Fazıl Say'ı yetiştirdi.
Mithat Cemal Kuntay
Edebiyat · 1885Türk yazar ve şair (1885-1956). 1938'de yayımladığı Üç İstanbul romanı — Abdülhamid, İttihat-Terakki ve Mütareke dönemlerinin İstanbul'unu üç bölümde anlatan eseri — 20. yüzyıl Türk roman geleneğinin temel yapıtlarından sayılır.
Ünlü İsimdaşlar
Mithat Paşa
Tanzimat son dönemi reformcu Osmanlı sadrazamı (1822-1884). 1876 Kanûn-i Esâsî'nin (Birinci Meşrutiyet anayasası) mimarı olarak Osmanlı parlamenter sistemine geçişin önde gelen ismi oldu; II. Abdülhamid'in mutlakıyetçi dönemine geçişle birlikte sürgüne gönderilip Taif'te öldürüldü.
Mithat Fenmen
Türk klasik piyanist ve besteci (1916-1982). Cortot ve Nadia Boulanger ile Paris'te eğitim aldıktan sonra Ankara Devlet Konservatuvarı'nda yıllarca öğretim üyeliği yaptı; Türk klasik müzik geleneğinin önde gelen piyanistlerinden biri olmuştur.
Mithat Cemal Kuntay
Türk yazar ve şair (1885-1956). 1938'de yayımladığı Üç İstanbul romanı — Abdülhamid, İttihat-Terakki ve Mütareke dönemlerinin İstanbul'unu üç bölümde anlatan eseri — 20. yüzyıl Türk roman geleneğinin temel yapıtlarından sayılır.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaMidhat (مدحت)
- FarsçaMidhat
- UrducaMidhat
- Azerbaycan TürkçesiMidhət