Mithat
Anlam ve Köken
Mithat, Arapça kökenli bir erkek ismi olup "övgü, methiye" anlamına gelir. Osmanlı döneminin reformcu sadrazamı Mithat Paşa ile anılan tarihsel bir isimdir.
Arapça midḥat (مدحة) — "övgü, methiye, övülmeye-değer-söz" anlamındaki isimdir; m-d-ḥ kökünden türer (madaḥa = övmek, methetmek). Aynı kök-ailesinden madḥ (övgü, methiye), mamdūḥ (övülmüş — Tranche BK'daki memduh ile kardeş-kelime), imdāḥ (övme-isteme), muddāḥ (çok-öven, medhiye-yazan) kelimeleri gelir. Klasik-Arap-Osmanlı edebiyatında methiye (medhnâme, kaside-i mediha) Divan şiirinin-temel-türlerindendi — padişahlara, vezirlere, velilere-yazılan-övgü-şiirleri. Midḥat özellikle Tanzimat-öncesi Osmanlı erkek-ad havuzuna bu edebi-kültürel arkaplandan yerleşti; 1875'te #127 ile zirvesine ulaştı.
Popülerlik
Mithat, 1875'te #127 ile zirvesine ulaşan Tanzimat-Osmanlı klasik-Arap övgü-çağrışımlı erkek-ad havuzunun temsilcilerinden biri. Midhat Paşa'nın Türk-anayasa-tarihindeki kurucu-konumu ve Ahmet Midhat Efendi'nin Türk-gazetecilik kurucu-rolü ismin çift-katmanlı siyasi-edebi prestij-arkaplanını oluşturdu. 2020'lerde yükseliyor trendinde klasik-Osmanlı-Tanzimat isimlerin yeniden-değerlendirilmesinin parçası.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Ahmet Şefik Midhat Paşa
1822-1884, Rusçuk-TâifTanzimat-döneminin en-önemli reformcu-devlet-adamlarından biri; Osmanlı sadrazamı (1872 ve 1876-1877). Rumeli, Tuna ve Bağdat valilikleri sırasında yerel-yönetim, tarım, eğitim ve altyapı reformlarıyla Türk-idari-tarih belleğinin simge-figürlerinden biri oldu. I. Meşrutiyet anayasasının (Kanun-ı Esâsî, 1876) hazırlanması ve ilanında merkezi-rol oynadı — Türk-anayasacılığının kurucu-metninin baş-mimarıdır. II. Abdülhamid tarafından 1877'de Tâif'e sürgün edildi; 1884'te burada ölümü tartışmalı-koşullarda gerçekleşti (zehirlenme-rivayeti yaygın). Türk-modernleşme hareketinin öncü-düşünürlerinden biri olarak Jön-Türkler ve İttihad ve Terakki hareketleri üzerinde manevi-ilham-kaynağı oldu. İsmini taşıyan Midhat Paşa Bulvarı Ankara'da, Midhat Paşa Caddesi İstanbul'da hâlâ kayıtlıdır.
Ahmet Midhat Efendi
1844-1912, Tokat-İstanbulTürk edebiyat-tarihinin Tanzimat-dönemi önde-gelen romancılarından biri; Türk gazeteciliğinin ve popüler-romancılığının öncülerinden. Tercüman-ı Hakikat gazetesi (1878-1912) kurucusu ve sahibi olarak Türk-basın geleneğinin kurucu-isimlerinden. Hasan Mellâh (1874), Felâtun Bey ile Râkım Efendi (1875), Dürdâne Hanım (1882), Müşâhedat (1891) gibi 200'den-fazla eseri ile Tanzimat-dönemi roman-yazıcılığının üretken-en-ünlü ismi oldu. Halka-sade-dil ile yazma anlayışı ve evrensel-popüler-kültür malzemelerinin Türkçeye-aktarımı Türk-romanının demokratikleşmesinde kurucu-rol oynadı.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Midḥat (مدحة)
- FarsçaMidḥat (مدحت)
- UrducaMidhat (مدحت)
- Azerbaycan TürkçesiMidhət
Ünlü İsimdaşlar
Mithat Paşa
Devlet adamıOsmanlı sadrazamı ve 1876 Anayasası'nın mimarlarından biri olarak tarihe geçmiştir.
Mithat Alam Film
SinemaTürk sinema sektöründe yapımcı olarak tanınan bir isimdir.
Mithat Fenmen
Müzisyen / PiyanistTürkiye'nin önde gelen klasik müzik piyanistlerinden biri olarak tanınmıştır.
Mithat Cemal Kuntay
Yazar / ŞairÜç İstanbul adlı romanıyla tanınan Türk yazar ve şairdir.