Nezaket

Nezaket, Farsça nezaket — nezak (incelik, narinlik) kökünden — incelik, kibarlık, zarif davranış anlamlarına gelir. Klasik Pers-Osmanlı saray adab geleneğinin merkez kavramlarındandır. nezaket-i muaşeret (sosyal incelik), nezaket-i lisan (söz inceliği), nezaket-i meclis (toplantı inceliği) gibi terkipler Osmanlı medrese saray edebiyatının yerleşik söyleyişindendir. Türk-İslam ailelerinin (özellikle eğitimli orta tabaka) sevdiği klasik kız adı oldu; ad olarak verilen kıza zarif incelikli karakter yakıştırması taşır.

Nezaket, Farsça ve Arapça ortak dolaşımdaki nâzük (ince, narin, zarif) sözcüğünden türeyen soyut bir addır: incelik hâli, kibar davranış. Aynı kökten Türkçedeki nazik sözcüğü ile nazenin (nazlı sevgili) ve nazdar (nazlı, naz sahibi) gelir. Nezaket, Osmanlı saray edebinin merkez kavramlarındandı; adab-ı muaşeret (görgü kuralları), adab-ı meclis (toplantı edebi) ve adab-ı lisan (söz inceliği) gibi başlıkların tümünü tek sözcükte toplayacak genişliktedir. Klasik Fars ve Osmanlı şiirinde de sık geçer: nezaket-i lisan-ı yâr sevgilinin söz inceliğini, nezaket-i meşreb ise yaradılıştan gelen inceliği anlatır. Türk adlandırma geleneğinde Nezaket, özellikle eğitimli Osmanlı-Türk ailelerinin sevdiği klasik kız adlarından biri oldu; çocuğa açık bir davranış dileği yükler: ince ol, kırma.