Ongun
Ongun İsminin Anlamı ve Kökeni
Ongun, Eski Türkçe ongun / ongon (uğurlu, bereketli, mutlu sona varan) sözcüğünden gelen bir erkek adıdır. Aynı kök Türk Moğol Şaman geleneğinin temel kavramlarından ongon'u (klanın koruyucu totem hayvanı: bozkurt, kayın ağacı, kartal, geyik) doğurur. Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut anlatılarında ongun hayvanlar kutsal atalarının ruhunu taşıyan simgelerdir; ongun gelmek (uğur getirmek), ongun olmak (mutlu sona varmak) deyimleri günümüz Türkçesinde de yaşar. TÜİK kayıtlarında 1959'da 468. sırayla zirvesine ulaşan adın 2025'te 510. sırada listelenmektedir.
Türkçe ongun — "uğurlu, bereketli, mutlu sonuca varan" anlamındaki Türkçe öz sıfattır. Eski-Türkçe ongun/ongon (uğur, bereket) kökünden — Türk Moğol Şaman geleneğinin temel kavramlarından biridir. Ongon klasik Türk mitolojisinde kutsal totem hayvan kavramının ifadesidir: her klanın kendi ongununu (totem atası hayvanı) bulunurdu — boz kurt, ağaç kayın, kartal, geyik gibi. Oğuz-Kağan Destanı ve Dede Korkut anlatılarında ongun hayvanlar (kurt, kayın ağacı, geyik) kutsal atalarının ruhunu taşıyan simgelerdir. Günümüz Türkçesinde ongun gelmek (uğurlu gelmek), ongun olmak (mutlu sona varmak) deyimleriyle yaşar.
Popülerlik
Türk-Altay şaman geleneğinin ongun totem kavramının modern aile tercihine taşınmasının örneğidir. 2020'lerde sabit trendde Türkçe öz tarihsel isimlerin kalıcı popülaritesini sürdürüyor.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Mitolojik Kökeni
Türk Altay Moğol şaman geleneğinin merkezi kavramlarından biri olan ongun/ongon her klan veya kabile topluluğunun kutsal totem atası hayvanını tanımlar. Oğuz-Türk geleneğinde Bozkurt (Gök-Börü — Aşina soyundan) ana ongun olarak Tanrı'nın kurtarıcı elçisi sayılır; Ergenekon destanında kurtların yol göstererek Türkleri demir dağdan çıkarması ongun kavramının mitolojik anlatısı. Dede Korkut destanlarında ağaç (kayın-Türk-Şaman gelenekli), at, geyik ve kurt ongun hayvanlar olarak sıkça geçer. Modern Türk milliyetçi söyleminde ongun kavramı Cumhuriyet dönemi Türk Tarih Tezi çalışmalarında yeniden canlandırıldı — Ziya Gökalp, Hüseyin Nihal Atsız gibi Türkçülerin-metinlerinde ongun kadim Türk kimlik inşasının simgelerinden biri haline geldi. Ongun adı bu manevi tarihsel arkaplanı taşır.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Ongun
- Moğolca (tarihsel)Ongon (онгон)
- Azerbaycan TürkçesiOnqun
- KazakçaOnğın
Ünlü İsimdaşlar
Ongun Mehmet Saka
araştırmacı