Şaha

Şaha, Pers şâh (شاه — "hükümdar, en-yüce, klasik Pers halk-soyluluk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; bk. Şehzade, Şehnaz, Gülşah, Şahsenem maddeleri yan-form söz-örgüsü") söz-yapısının halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-form söz-yapısı; -a yan-yumuşak yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde şâh — onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-edebî söyleminde şâh-i hubân (güzellerin-şâhı), şâh-i serîr (taht-şâhı), şâh-i 'âlem (âlem-şâhı), şâh-i sevdâ (sevdâ-şâhı) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Şaha yan-formu özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması olarak klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 127 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #402 sıradadır.

Pers şâh (شاه — "hükümdar, en-yüce; klasik Pers halk-soyluluk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden shāhinshāh — şâhlar-şâhı, shāhzāde — şâh-soylu, shāh-bāz — şâh-doğanı, shāh-nāmeh — şâh-kitâbı; klasik Pers Firdevsî Şâhnâme-eseri yan-bağlamı yan-bağlanır, shāh-merdân — Hz. 'Alî'nin onursal-lakabı, shāh-bālā — şâh-yan-yapısı, shāh-i hubân — güzellerin-şâhı, shāh-i serîr — taht-şâhı, shāh-i 'ālem — âlem-şâhı, shāh-i sevdâ — sevdâ-şâhı, shāh-mat — şah-mat (klasik Pers-Türk satranç-yan-yapı söz-yapısı), Padişâh — pâd-şâh; klasik halk-Türk-Pers söz-örgüsünde Osmanlı pâdişâh-onursal-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır yan-örgüsü; bk. Şehzade, Şehnaz, Gülşah, Şahsenem, Şehmus maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") söz-yapısının halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-form söz-yapısı; -a yan-yumuşak yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde Pers eril şâh > Türk-yan-yumuşak dişil şâha yan-form söz-yapısının söz-yansıması yan-bağlanır). Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde şâh — onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-edebî söyleminde şâh-i hubân (güzellerin-şâhı), şâh-i serîr (taht-şâhı), şâh-i 'âlem (âlem-şâhı), şâh-i sevdâ (sevdâ-şâhı), şâh-i nâzân (nâzlıların-şâhı), şâh-i bahârân (bahârın-şâhı) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler tarafından şâh söz-yapısı sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge ve onursal-yan-yapı söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işlenir. Şaha yan-formu özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması olarak klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Doğu-Anadolu söz-örgüsünde Mardin, Şanlıurfa, Diyarbakır, Bitlis, Bingöl, Van bölgelerinde klasik halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Şaha-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Şaha-yârın-zarafet-yan-yan-yapısı, Şaha-yârın-yumuşak-yan-yan-onursalı yan-form söz-yapıları yer aldı. Şaha özellikle 1898'den itibaren Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik kız adı oldu.