Sancar
Sancar İsminin Anlamı ve Kökeni
Sancar, Türkçe-Farsça karma kökenli ve "saplayıp gömen; kısa saplama silahı, kama" anlamlarını taşıyan bir erkek adıdır. Tarihte Sultan Sencer (1086-1157) — Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun son güçlü sultanı — bu adı taşımıştır. Cumhuriyet sonrası modern Türkçe erkek adlarının köklü üyelerindendir; Selçuk, Tuğrul, Alparslan gibi Selçuklu hanedan adlarıyla aynı aileden gelir.
Türkçe sancar sözcüğü, "kısa kama, saldırı bıçağı, delen" anlamını taşıyan Eski Türkçe kök kelimedir. Sanç- (batırmak, saplamak, delmek) fiilinden -ar son ekiyle türer; aynı kökten Türkçe sancı (iç ağrısı) sözcüğü gelir. Aynı zamanda Büyük Selçuklu Sultanı Ahmed Sencer'in (1086-1157) adıdır — Horasan ve İran üzerindeki egemenliğini 60 yıla yakın sürdüren ve Selçuklu İmparatorluğu'nun son güçlü hükümdarı sayılan figür. Modern Türkçede özel ad olarak kullanımı 1940'lar sonrası başlamış; 2015 sonrası Nobel Kimya Ödülü kazanan moleküler biyolog Aziz Sancar'ın küresel görünürlüğüyle birlikte adın kültürel saygınlığı yeniden ivmelendi.
Popülerlik
Sancar, 1940'lar Türkiye'sinin Türkçe-Selçuklu tarihsel erkek adları arasında 1948'de #387 ile zirvesine ulaştı. 2015'te Aziz Sancar'ın Nobel Kimya Ödülü'nü kazanması, ismin uluslararası kültürel görünürlüğünü artırdı ve Türk bilim belleğinin simge soyadı haline getirdi. 2025'te yükseliyor trendindedir.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Aziz Sancar
1946-, Mardin/Kuzey CarolinaTürk Amerikan moleküler biyolog ve biyokimyager. 2015 Nobel Kimya Ödülü sahibi — DNA onarım mekanizmaları üzerine çalışmalarıyla Paul Modrich ve Tomas Lindahl ile birlikte ödülü paylaştı. Türkiye Cumhuriyeti'nin bilim alanında Nobel-ödülü alan ikinci Türk asıllı bilim insanı (ilki Orhan Pamuk 2006 Edebiyat). Mardinli-Türk ailesinin çocuğu olarak İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; Dallas'taki University of Texas Southwestern'de doktora yaptı. Kuzey Karolina Üniversitesi'nde (UNC Chapel Hill) profesörlük yaptı — ömür boyu Türkiye bağını ve Türk bilim eğitimine destek çalışmalarını sürdürdü. Aziz Sancar Araştırma Vakfı ve Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinde kurduğu laboratuvarlar Türk moleküler biyoloji eğitimine katkı sağladı. Ad-taşıyıcı olarak Sancar soyadı pozisyonunda yer alsa da modern Türk kolektif bilim belleğinin simge isimlerinden biri haline geldi.
Edebiyatta ve Folklorda
Selçuklu tarih kayıtları
Sultan Sancar (Ahmed Sencer, 1086-1157) — Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun son güçlü hükümdarı (sl. 1118-1157) — Selçuklu altın çağının sonunu temsil eder; Ravendi'nin Rahatu's-Sudur ve Ahbar al-Devlet al-Selcukıyye gibi klasik Selçuklu tarih kaynaklarında detaylı işlenir.
Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Türkçe (kaynak)Sancar
- Azerbaycan TürkçesiSancar
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Farsça/Arapça (tarihsel variant)Sencer