Mete, Hun İmparatorluğu'nun kurucusu sayılan Mete Han'ın adından gelir; Çin kaynakları onu Mao-dun diye anar. Türkiye'de yaygın olarak tercih edilen bir isimdir (TÜİK 2025: #47).
Deneyin
Mete İsminin Anlamı ve Kökeni
Mete, Türk Hun İmparatorluğu'nun kurucusu Mete Han'ın adının Türkçeleşmiş biçimidir; Çince kaynaklarda "Mao-dun" diye anılır (M.Ö. 209-174). M.Ö. 209'da Hun tahtına çıkan ve Orta Asya'da ilk büyük Türk-Altay imparatorluğunu kuran bu hükümdar, Türk askerî ve siyasi tarihinin temel figürlerindendir. Mete söyleyişi 1923'te Hüseyin Cahit Yalçın'ın aktarmasıyla Türkçeye girdi ve 1933-34'te önerilen yeni Türk adları arasında yer aldı. TÜİK kayıtlarında Mete ismine ilk olarak 1927 yılında rastlanmaktadır. İsim, en güncel veri olan 2025 yılında 47. sırayla kendi zirvesindedir.
Mete, Çin yıllıklarında Mo-tun ya da Modun diye yazılan Hun hükümdarının (öl. MÖ 174) adından gelir. Hükümdarın adı bize yalnızca Çince yazımla ulaşmıştır; kendi dilinde nasıl söylendiği kesin olarak bilinmez. Fransız Çin uzmanı Joseph de Guignes 1757'de adı Latin harflerine Mei-tei diye aktardı. Hüseyin Cahit Yalçın 1923'te bu biçimi Türkçeye Mete diye geçirdi; ad böylece Türkçeye yerleşti ve 1933-34'te önerilen yeni Türk adları arasında yer aldı. Alman Çin uzmanı Friedrich Hirth ise Çince harflerin eski söylenişinin bak-tut ya da bak-tur olduğunu ve adın aslının Bağatur, yani 'yiğit, kahraman' olabileceğini savunur. Han, Eski Türkçe hükümdar unvanıdır ve Metehan adında Mete'ye eklenir. Ad 1927'den beri kayıtlıdır; 2011'de ilk yüze girdi ve 2025'te kendi zirvesine ulaştı.
Mete ile İsim Çiftleri
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Mete İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Mete deyince öne çıkan üç özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Kararlılık
Bu isim kararlılıkla anılır — bağırarak değil, ısrarla. Zoru gördüğünde vazgeçmeyen, verdiği sözü unutmayan bir karakter. Türk isim geleneğinde böyle adlar sıklıkla bir dilekle verilir: çocuk hayatta sağlam dursun diye.
Cesaret
Kimsenin gönüllü olmadığı anda öne çıkan ve sonucunu da üstlenen bir tavır. Cesaretin ölçüsü burada gürültü değil, atılan adım.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Mete, 1927'den bu yana TÜİK kayıtlarında görülen ama 2010'lara kadar 100-400. sıralarda düşük sıklıkta kullanılan bir isimdi. 2011'de ilk 100'e girdi (#90) ve yavaş ama istikrarlı bir yükseliş sergiledi. 2021'de Alparslan: Büyük Selçuklu dizisinin başlamasıyla birlikte ivme hızlandı: 2023'te #63, 2024'te ilk 50 (#50), 2025'te #47 ile zirveye ulaştı. Yükselişini sürdüren isim, Aybars, Alparslan, Göktuğ, Kaan, Metehan ile birlikte Türkçü milli tarihsel dizi dalgasının erkek isim paketinin belirgin örneklerinden biridir — Türk İslam öncesi kozmolojisinin modern yeniden canlanmasının dildeki yansımasıdır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
YükseliyorGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 3.200 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Mete adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Mete adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Mitolojik Kökeni
Mete Han (Çin kaynaklarında Motun/Modu, MÖ 209-174), Büyük Hun Devleti'nin kurucu hükümdarıdır; Türk tarih ve efsane geleneğinde Oğuz Kağan destanının tarihî çekirdeği olarak Oğuz Kağan ile özdeşleştirilir. Onlu sisteme dayalı ordu düzeni ve devlet kuruculuğu sonraki Türk devletlerine örnek sayılmıştır. Mete adı, bu efsaneleşmiş kurucu-hükümdar imgesini taşır.
Tarihi Figürler
Mete Han (Mao-dun)
M.Ö. 234-174, Orta AsyaHun (Hiung-nu) İmparatorluğu'nu asıl kuran hükümdar. M.Ö. 209'da babası Teoman'ı devirerek tahta geçti; otuz beş yıl boyunca Donghuları, Yüeçileri ve çevredeki göçebe boyları egemenliği altında topladı. Çin'in Han hanedanıyla M.Ö. 198'de yapılan hekin antlaşması, Çin sarayının kuzeydeki bu göçebe devlete düzenli hediye göndermesiyle sonuçlandı. Türk tarih yazımında ordunun onluk düzene göre bölünmesi de ona bağlanır.
İkizler İçin
Mete İçin İkiz Kardeş İsimleri
Tüm ikiz isimleri →- İkiz Erkek İsimleri
Mete & Atilla
İki Hun hükümdarı: Asya'da Mete Han, Avrupa'da Atilla.
İkiz Erkek İsimleri →
Ünlü İsimdaşlar
Mete Akyol
Türk gazeteci ve köşe yazarı olarak uzun yıllar çeşitli gazetelerde çalışmıştır.
Mete Çubukçu
Kanal 6, ATV ve Star TV'de muhabirlik yaptıktan sonra NTV'ye geçen gazeteci; kriz ve savaş bölgelerinden haberleriyle tanınır, 2011'den beri NTV'de dış politika programı Pasaport'u hazırlayıp sunar.
Mete Han
Asya Hun Devleti'ni en güçlü dönemine taşıyan hükümdardır; MÖ 209'da kurduğu ordu düzeni Türk ordusunun kuruluşu sayılır.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- AzericeMete
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Türkçe (modern)Mete
- Çince (tarihsel kaynak)Mào Dùn (冒頓)
- MoğolcaModun / Modu