Şeyda

Şeyda, aşkın verdiği derin sarhoşlukla aklını yitirmiş, sevdası uğruna kendinden geçmiş kişiyi tanımlar. Farsça kökenli bu sözcük, Türk divan şiirinde aşığın çaresiz ve coşkulu halini betimlemek için sıkça kullanılmış; özellikle bülbülün güle olan çılgın aşkını anlatmada başvurulan bir imgedir. TÜİK kayıtlarında Şeyda ismine ilk olarak 1892 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1994 yılında 90. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 379. sırayla listelenmektedir.

Farsça şeyda — "aşktan aklını yitirmiş, sevdalı çıldırmış, deli divane" anlamındaki sıfattır. Ana İran çid- (parlamak, parıldamak) kökünden; aşkın parlamasıyla aklın kararması imgesi klasik Fars şiir estetiğinin tipik sembollerindan biridir. Klasik Fars Arap Türk divan şiirinin standart sevgili nitelemelerinden: şeyda-yı aşk (aşkla çıldırmış), bülbül-i şeyda (aşkla çıldırmış bülbül — gül bülbül efsanesinde bülbülün gül uğruna kendinden geçmesi) gibi tamlamalar. Mecnun'un Leyla-uğruna çıldırmış hali de şeyda sıfatıyla tanımlanırdı.