Şeyda

KızFarsçaGeleneksel

Şeyda İsminin Anlamı ve Kökeni

Şeyda, aşkın verdiği derin sarhoşlukla aklını yitirmiş, sevdası uğruna kendinden geçmiş kişiyi tanımlar. Farsça kökenli bu sözcük, Türk divan şiirinde aşığın çaresiz ve coşkulu halini betimlemek için sıkça kullanılmış; özellikle bülbülün güle olan çılgın aşkını anlatmada başvurulan bir imgedir.

Farsça şeyda"aşktan aklını yitirmiş, sevdalı çıldırmış, deli divane" anlamındaki sıfattır. Ana İran çid- (parlamak, parıldamak) kökünden; aşkın parlamasıyla aklın kararması imgesi klasik Fars şiir estetiğinin tipik sembollerindan biridir. Klasik Fars Arap Türk divan şiirinin standart sevgili nitelemelerinden: şeyda-yı aşk (aşkla çıldırmış), bülbül-i şeyda (aşkla çıldırmış bülbül — gül bülbül efsanesinde bülbülün gül uğruna kendinden geçmesi) gibi tamlamalar. Mecnun'un Leyla-uğruna çıldırmış hali de şeyda sıfatıyla tanımlanırdı.

Popülerlik

Şeyda, 1994'te #90 ile zirvesine ulaşan Cumhuriyet modern Türk kadın klasik adlandırmasının klasik Fars divan estetik üyelerinden biridir. Divan şiirinin aşkla çıldırmış sevgili imgesinin modern ad formunda yeniden üretilmesinin örneğidir. 2020'lerde yükseliyor trendinde (2021 #439 → 2025 #379) divan estetik kadın isimlerin yeniden değerlendirilmesinin parçasıdır.

Popülerlik Trendi

Yükseliyor
12.284.555.1892194319601980200020202025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Edebiyatta ve Folklorda

Divan Şiirinde Şeyda-Mecnun İmgesi

klasik Osmanlı-Fars divan şiirinde şeyda ve mecnun ikilisi aşkın-akıl-yitirmesi-ve-gönül-teslimiyeti temalarının iki kutbunu temsil eder. Fuzuli'nin Leyla vü Mecnun'unda, Nedim'in gazellerinde, Şeyh Galib'in Hüsn ü Aşk'ında şeyda-yı-aşk (aşkın deli ettiği) tamlaması yüzlerce kez geçer. Gül-bülbül efsanesinde bülbül-i şeyda aşkla çıldırmış bülbülün gül uğruna kendinden geçmesini anlatır — Türk tasavvuf şiirinin ortak sembollerindan.

Modern Kültürde

Şeyda (Türk pop şarkıları)

Müzik

Türk pop ve sanat müziği repertuarında Şeyda sözcüğü aşk teması şarkılarda sıklıkla kullanıldı; klasik divan estetiğinin modern müzik diline aktarımı olarak işlendi. 1990'lar Türk pop kadın adları arasında Şeyda adının yaygınlaşmasında etkili oldu.

Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları

Dilsel türevler

  • Farsça (kaynak)Šeydā
  • UrducaShaida
  • Azerbaycan TürkçesiŞeyda

Yazım varyantları

Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.

  • ArapçaŠaydāʾ

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet