Şeyda ismi “Sevdaya tutulmuş; aşkla kendinden geçen” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #379).
Deneyin
Şeyda İsminin Anlamı ve Kökeni
Şeyda, aşkın verdiği derin sarhoşlukla aklını yitirmiş, sevdası uğruna kendinden geçmiş kişiyi tanımlar. Farsça kökenli bu sözcük, Türk divan şiirinde aşığın çaresiz ve coşkulu halini betimlemek için sıkça kullanılmış; özellikle bülbülün güle olan çılgın aşkını anlatmada başvurulan bir imgedir. TÜİK kayıtlarında Şeyda ismine ilk olarak 1892 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1994 yılında 90. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 379. sırayla listelenmektedir.
Farsça şeyda — "aşktan aklını yitirmiş, sevdalı çıldırmış, deli divane" anlamındaki sıfattır; ad sözlükleri onu "aşk ile gözü dönmüş, feryat eden" diye de açıklar. Sözcüğün kökü kesin değildir; bir görüşe göre Aramice "cin" anlamındaki bir sözcüğe dayanır — tıpkı "deli, aşkından çıldırmış" anlamındaki mecnun'un cin sözcüğünden gelmesi gibi. Klasik Fars, Arap ve Türk divan şiirinin standart aşık nitelemelerindendir: şeyda-yı aşk (aşkla çıldırmış), bülbül-i şeyda (aşkla çıldırmış bülbül — gül bülbül efsanesinde bülbülün gül uğruna kendinden geçmesi) gibi tamlamalar. Bülbül-i şeyda tamlaması Türkçede 15. yüzyıldan beri yazılı olarak görülür. Mecnun'un Leyla uğruna çıldırmış hali de şeyda sıfatıyla tanımlanırdı.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Şeyda İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Farsça kökenli Şeyda isminde öne çıkan üç özellik:
Hayal Gücü
İsmin ilk akla getirdiği şey hayal gücü — üreten, tasarlayan, olmayanı düşünebilen bir zihin. Sanatla ve icatla anılan adların ortak yanı budur.
Zarafet
Bu isim incelikle anılır: nazik, ölçülü, kabalıktan uzak bir karakter. Zarafet burada süs değil, başkasını incitmeme dikkatidir.
Şefkat
Kimsenin sormadığını soran, yükü paylaşan, kırılganı kollayan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik şefkat. Gösterilerek değil, yapılarak belli olan bir sevgi.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Şeyda'nın kayıtlardaki ilk izi 1892'de 219. sıradadır; bu tek kayıttan sonra ad 1931'e dek görünmez. 1940'lardan 1960'ların sonuna dek 360 ile 480. sıralar arasında, seyrek verilen bir addı. 1970'lerde yükselişe geçti: 1975'te 311., 1984'te 261. sıradaydı. 1980'lerin sonunda sıçradı; 1987'de 206. sıradayken 1988'de 125. sıraya çıktı ve 1994'te 90. sırayla zirvesine ulaştı (1996'da da 90. sıradaydı). 2000'lerde hızla geriledi: 2000'de 163., 2010'da 311. sıradaydı ve 2016'da 469. sıraya kadar indi. Son yıllarda yeniden toparlanıyor: 2021'de 439., 2025'te 379. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 3.200 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Şeyda adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Şeyda adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Edebiyatta ve Folklorda
Divan şiirinde şeydâ bülbül imgesi
Klasik Fars ve Osmanlı şiirinde şeydâ, aşkın aklını başından aldığı âşığın sıfatıdır. Gül ile bülbülün hayalî aşkını işleyen gelenekte bülbül, gülün aşkıyla yandığı için şeydâ (çılgın) ve zâr (ağlayıp inleyen) sıfatlarıyla anılır. Kara Fazlî'nin Gül ü Bülbül mesnevisi bu temanın Türkçedeki bilinen en eski örneğidir; Hâfız'dan Yunus Emre'ye uzanan şiirde bülbül, sevgilisi uğruna kendinden geçen âşığın sembolüdür.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- FarsçaŞeyda
- UrducaŞaida
- Azerbaycan TürkçesiŞeyda
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- ArapçaŞeyda