Sezai
Anlam ve Köken
Sezai, Türkçede 'uygun, yaraşır, münasip' anlamlarını taşıyan bir erkek ismidir. Bir şeye layık olmayı, o şeye yakışmayı ifade eden bu isim, derin bir anlam inceliği barındırır.
Farsça sazāy (سزای) / sazā (سزا) — "uygun, yaraşır, münâsip, layık" anlamındaki sıfat-isim. Saza Proto-İran saz-/sāz- (düzenlemek, uygun-yapmak) kökünden; aynı kök-ailesinden sāz (müzik-aleti; uyumlu-ses), sāzkâr (usta, uygun-yapan), bī-sazā (uygun-olmayan) kelimeleri türer. Klasik-Fars-Osmanlı divan-şiirinde sazâ (uygunluk, yaraşırlık) makam-uyumlu şiir-söyleme becerisi ve dil-sanatı-ustalığının nitelik-kavramıydı. Osmanlı ad-havuzuna Tanzimat-dönemi Fars-edebî-kültür etkisiyle girdi; 1885'te #157 ile zirvesine ulaştı.
Popülerlik
Sezai, 1885'te #157 ile zirvesine ulaşan geç-Osmanlı Fars-edebî-kültürel kökenli erkek-ad havuzunun temsilcilerinden biri. Sezai Karakoç'un 20. yüzyıl Türk-şiir ve İslami-düşünce geleneğindeki kurucu-konumu ismin entelektüel-prestij zeminini oluşturdu. 2020'lerde yükseliyor trendinde Cumhuriyet-entelektüel isimlerin yeniden-değerlendirilmesinin parçası.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Sezai Karakoç
1933-2021, Ergani-İstanbulTürk şair, düşünür ve siyasetçi; 20. yüzyıl Türk-şiirinin ve İslami-entelektüel-geleneğin simge-figürlerinden biri. İkinci Yeni hareketinin (1950-60) merkezi-üyelerindendi; Turgut Uyar, Edip Cansever, Cemal Süreya, İlhan Berk ile birlikte modern-Türk-şiirinin dönüştürücü-kuşağını oluşturdu. Diriliş (Diriliş Dergisi, 1960-1992) hareketi ile Türk İslami-düşünce geleneğinin Cumhuriyet-dönemi kurucu-isimlerinden biri oldu. Mona Rosa (1952, genç-lirizm), Hızırla Kırk Saat (1967, mistik-destan), Leylâ ile Mecnun (1980, modern-yeniden-yorum), Taha'nın Kitabı (1968) gibi şiir-kitapları Türk-şiirinin en-derin-mistik-tonlu eserlerindendir. Düşünce kitapları (İslâm'ın Dirilişi, Fizikötesi Açısından Ufuklar Ardı Uygarlık) Türk İslami-modern-düşünce geleneğinin temel-metinleri. 2021'de vefatı Türk-şiir ve-düşünce belleğinin büyük-bir-kayıp olarak değerlendirildi.
Edebiyatta ve Folklorda
Mona Rosa
Sezai Karakoç · 1952Sezai Karakoç'un genç-yaşta (19 yaş) yazdığı lirik-aşk şiiri; Türk-şiir-belleğinin en-çok-okunan-ezberlenen aşk-şiirlerinden biri. Diriliş Yayınları'nda ilk-kez-yayımlanan şiir, modern-Türk-lirizminin klasik-metinleri arasında yerini aldı.
Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Farsça (kaynak)Sazāy (سزای)
- UrducaSazai (سزای)
- Azerbaycan TürkçesiSəzai
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- ArapçaSazā (سزا)