Sezer

Sezer, Türkçe sez- (sezmek, hissetmek, gizliyi-anlamak) fiilinden -er sıfat-yapma ekiyle türetilmiş — sezgili, anlayışlı, duygu-derinliği taşıyan anlamına gelir. Sezgin (bk. Sezgin maddesi) ile aynı kök-ailesinden gelir; Sezgin nominal-sıfat formu (-gin ekiyle), Sezer ise geniş-zaman-sıfat formudur. Cumhuriyet sonrası Türkçeleştirme dalgasının modern unisex-adı türetimlerindendir; Sevgi, Sevda, Sezgin, Bilgi, Bilge, Sevinç gibi laik-Türkçü duygu-zihin-ad türetimlerinin ailesinden bir üyedir. Türk-siyaset tarihinde Ahmet Necdet Sezer (1941-) 10. Türkiye Cumhurbaşkanı (2000-2007) olarak adın soyad-formundaki kalıcı modern hatırasını sağladı. 92 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #426 sıradadır.

Türkçe Sezer, sez- (Eski Türkçe seẕ- / siẕ- — "sezmek, hissetmek; gizliyi anlamak; ön-bilgi-edinmek") fiilinden Türkçe -er (geniş-zaman-sıfat eki) ile türetilmiş bir isimdir — sezgili, anlayışlı, duygu-derinliği taşıyan; sezen-anlayan. Sezgin (bk. Sezgin maddesi tam etimoloji-detay bölümü) ile aynı kök-ailesinden gelir; iki ad arasındaki fark sadece sıfat-yapma ekindedir: Sezgin (-gin nominal-sıfat eki) ve Sezer (-er geniş-zaman eki). Aynı -er eki Türkçenin yaygın türetme örneklerindendir: kalır, çalar, gider, içer, yener, sezer; bu yapı kız-erkek adı türetiminde unisex-kullanım sağlar. Aynı kök-ailesinden sezgi (intuition, ön-bilgi), sezgisel (intuitive), sezdirme (hint), sezilme (perception), sezici (intuitive-person) türetilmiştir. Sezer özellikle 1933-1990 arası laik-Türkçü orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern bir unisex adı oldu; cinsiyet-üstü kullanım modern Türkçenin esnek adlandırma-pratiklerinin örneklerindendir. Modern Türk-siyasî hatırasında Ahmet Necdet Sezer (1941-, 10. Türkiye Cumhurbaşkanı 2000-2007) ile özdeşleşen soyad-formundaki kalıcı varlığı vardır.