Sırrı
Sırrı İsminin Anlamı ve Kökeni
Sırrı, Arapça 'sir' (sır, gizli bilgi) kökünden gelen ve 'sır saklayan, sırrı bilen kimse' anlamına gelen bir erkek adıdır. Klasik tasavvuf geleneğinde 'sır' Allah'ın kuldaki gizli bilgisini simgeler; bu unvanın tanınan figürlerinden Sırri Pertev Paşa (1785-1837) Tanzimat öncesi dönemin önde gelen Osmanlı bürokratı ve şairi olarak bilinir. TÜİK kayıtlarında Sırrı ismine ilk olarak 1864 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1864 yılında 139. sırayla zirvesine ulaşmıştır. Son olarak 2017 yılı verilerinde 525. sırayla listelenmiştir.
Arapça 'sirr' (sır, gizli bilgi) kökünün ekiyle yapılmış formudur — 'sır saklayan, sırrı bilen'. Klasik tasavvuf geleneğinde sirr Allah'ın kuldaki gizli bilgisini, kalbin en derin makamını simgeler; Sırr-ı İlahi, Sırr-ı Vahdet, Mahzen-i Esrar (Nizami 1163) bu kavramın biçimlerindandır. Klasik Sahabe bağlamı Hz. Hüzeyfe ibn el-Yaman'dır (Sahib es-Sirr — Sırrın Sahibi). Tarihteki merkezi taşıyıcılarından Sırri Pertev Paşa (1785-1837) Tanzimat öncesi dönemin önde gelen Osmanlı bürokratı ve şairidir.
Popülerlik
Sırrı, TÜİK kayıtlarına 1864'te girdi; aynı yıl 139. sırayla zirvesine ulaştı — Tanzimat sonrası Osmanlı bürokrasisi ve Mevlevi-Sufi çevrelerinde yaygın bir tercih. 20. yüzyıl boyunca yavaşça azaldı; 2017'de 525. sırasıyla son kayıt edildi.
Popülerlik Trendi
DüşüyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Sırrı, "sır saklayan, sırrın insanı" anlamına gelir. Tasavvuf geleneğinde "sır", kalbin Allah ile arasındaki en derin, gizli mertebedir; ad, içe dönük, manevi derinliği olan kişiyi çağrıştırır.
Tarihi Figürler
Sırri Pertev Paşa
1785-1837, Tanzimat öncesi Osmanlı bürokratıII. Mahmud döneminin önde gelen devlet adamlarından, divan şairi. Reisü'l-Küttab (Hariciye Nazırı'nın selefi) ve Maliye Nazırı görevlerinde bulundu. Türk modernleşmesinin ön evresinin merkezi bürokratlarındandır; Sırri Divanı klasik son dönem divan şiirinin örneklerindendir.
Sırri Dede
1815-1881, Mevlevi tarikatıGalata Mevlevihanesi şeyhlerinden, Mevlevi divan şairi. Tasavvuf temalı gazelleriyle 19. yüzyıl ortasının merkezi Mevlevi şairlerindendir.
Edebiyatta ve Folklorda
Makhzanu el-Asrar
Nizami-i Gencevi · 1163Klasik Pers epik şiir geleneğinin merkezi yapıtlarından Hamse'nin (Beş eser) ilk kitabı. Sırlar Hazinesi ahlaki tasavvufi on bölümden oluşur ve insanın iç dünyasına seslenen ders niteliğindeki kıssaları işler. Sirr (sır) kavramının klasik Fars-İslam edebiyatındaki merkezi sembolik işlenişinin temel kaynağıdır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaسري (Sirrī)
- TürkçeSırrı / Sırrî
Ünlü İsimdaşlar
Sırrî Dede
Sırrî Dede (1815-1881); klasik Mevlevî-divan-şâiri yer alır.