Timur

Orta Asya tarihinin en büyük hükümdarlarından ve Timurlu İmparatorluğu'nun (1370-1507) kurucusudur. Barlas Moğol klanının bir üyesi olarak Kesh'te (bugünkü Özbekistan'ın Şehrisebz şehri) doğdu; genç yaşta bir avda aldığı yara nedeniyle topallayıp hayatı boyunca Lenk (Farsça "topal") lakabıyla anıldı — Batı dillerindeki Tamerlane biçimi bu Temür-i Lenk (Topal Temür) tamlamasından gelir. 1370'te Transoksiyana'da hükümdarlığını ilan etti; 35 yıl süren savaş fetih kampanyalarıyla Orta Asya, İran, Irak, Suriye, Kuzey Hindistan (Delhi 1398) ve Anadolu'yu egemenliği altına aldı. 1402 Ankara Muharebesi — Türk tarihinin dönüm noktalarından biri — Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid'i yenip esir aldığı olaydır; Osmanlı Fetret Devri (1402-1413) bu yenilgiyle başladı. Timur Han Hanedanı Ming Çin'e karşı yaptığı son sefer sırasında 1405'te Farab şehrinde (Kazakistan) 69 yaşında vefat etti. Başkenti Semerkant — Registan Meydanı ve Şah-i Zinde külliyesi — İslam sanat tarihinin zirve mimari eserleriyle dolu bir şehir olarak kaldı. Torunu Babür, 1526'da Hindistan'da Babür İmparatorluğu'nu kurdu; böylece Timur soyu 300 yıl daha hüküm sürdü.

Timur'un hayatı yüzyıllar boyu birçok edebi tarihsel eserin konusu olmuştur. İbn Arabshah'ın Acaib al-Maqdur (1437, Arapça) — Timur'u eleştirel bir gözle ele alan ilk klasik biyografi. Nizamüddin Şami'nin Zafarnamesi (1404) — saray tarihçisi tarafından kaleme alınmış övgü biyografi. Şerefeddin Yezdi'nin Zafarnamesi (1425) — daha edebi klasik versiyon. Christopher Marlowe'un Tamburlaine the Great (1587-1588) — İngiliz Rönesans tiyatrosunun simge yapıtı, iki parçalı epik dram. Modern Türk edebiyatında Nihal Atsız'ın tarih romanları ve çeşitli akademik popüler tarih eserleri.

Türk klasik müziğinin 1960'lar-2020'ler döneminin öne çıkan bestecilerinden (1946-2020). Babası Münir Nurettin Selçuk'un ardından Türk Sanat Müziği'nin klasik ses kanonu içinde önemli bir yer aldı. Yıldız Tilbe, Nükhet Duru gibi sanatçılarla çalıştığı albümler Türk pop arabesk müziğine klasik geleneğin nüanslarını kattı. İsmin modern Türk müzik kültüründeki taşıyıcılarından biridir.