Velit

Velit, Arapça Walīd (وليد) — w-l-d (doğum-evlat, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün sıfat-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi Walīd — yeni-doğmuş-çocuk, evlat, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yeni doğmuş çocuk manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-walad (evlat), al-wālid (baba), al-wālidah (anne), al-wildān (çocuklar; klasik halk-Vâkı'a 56:17, İnsân 76:19 söz-merkezi yan-bağlamı), al-mawlūd (doğan), al-mīlād (doğum-yan-yapı; bk. Mîlâd yan-form söz-yapısı), Walīda (yan-form dişil söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Şu'arā Sûresi 26:18'de söz-merkezindedir — qāla a-lam nurabbika fīnā walīdan wa-labith-ta fīnā min 'umurika sinīn ("Firavun dedi ki: 'Biz seni içimizde küçük bir çocuk olarak yetiştirmedik mi? Hayatından nice yıllar aramızda kalmadın mı?'"). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Hz. Mûsâ'ya Firavun'un hitabı söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Hz. Mûsâ-Firavun-yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Musa maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Aynı kök-ailesinden Vâkı'a 56:17 yaṭūfu 'alayhim wildānun mukhalladūn ("Çevrelerinde ölümsüz gençler dolaşır"), İnsân 76:19 wa-yaṭūfu 'alayhim wildānun mukhalladūn idhā ra'aytahum ḥasibtahum lu'lu'an manthūrā ("Çevrelerinde sürekli gençler dolaşır. Onları gördüğünde, dağınık inciler sanırsın") söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgeleri yan-bağlanır. 74 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arapça Walīd (وليد), w-l-d ("doğum-evlat; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde w-l-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-walad — evlat, al-wālid — baba, al-wālidah — anne, al-wildān — çocuklar; klasik halk-Vâkı'a 56:17, İnsân 76:19 söz-merkezi yan-bağlamı, al-mawlūd — doğan, al-mīlād — doğum-yan-yapı, Walīda — yan-form dişil söz-yapısı, al-walīdayn — anne-baba; klasik halk-Lokmân 31:14 söz-merkezi yan-bağlamı, al-tawlīd — üretim/doğurma yan-örgüsü") kökünün sıfat-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi Walīd — yeni-doğmuş-çocuk, evlat, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yeni doğmuş çocuk manasında nitelendirir. Kur'ânî yan-bağlam Şu'arā Sûresi 26:18'de söz-merkezindedir — qāla a-lam nurabbika fīnā walīdan wa-labith-ta fīnā min 'umurika sinīn ("Firavun dedi ki: 'Biz seni içimizde küçük bir çocuk olarak yetiştirmedik mi? Hayatından nice yıllar aramızda kalmadın mı?'") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde (Tabarī, Razī, Beydâvî, İbn Kesîr) Hz. Mûsâ'ya Firavun'un hitabı söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Hz. Mûsâ-Firavun-yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Şu'arā 26:10-69 kıssa-i Mūsā söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; bk. Musa maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Hz. Mûsâ'nın bebek-iken Nil-nehri'ne bırakılması (Tâ-Hâ 20:39) ve Firavun'un sarayında büyütülmesi (Kasas 28:8-9, fa-ltaqaṭahu āl Fir'awn — "Firavun ailesi onu (sandıktan) bulup aldı") söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden Vâkı'a 56:17 yaṭūfu 'alayhim wildānun mukhalladūn ("Çevrelerinde ölümsüz gençler dolaşır"), İnsân 76:19 wa-yaṭūfu 'alayhim wildānun mukhalladūn idhā ra'aytahum ḥasibtahum lu'lu'an manthūrā ("Çevrelerinde sürekli gençler dolaşır. Onları gördüğünde, dağınık inciler sanırsın") — klasik halk-Cennet-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Lokmân 31:14 wa-waṣṣaynā al-insāna bi-wālidayhi — "İnsana, anne-babasına iyi davranmasını emrettik" söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Sîret söz-örgüsünde Hz. al-Walīd ibn al-Mughīra (öl. ~622; klasik halk-Cāhilîye-Mekke söz-merkezi yan-bağlamı; Hâlid bin al-Walīd'in babası yan-bağlanır), Hz. al-Walīd ibn 'Uqbah (öl. 680; klasik halk-Sahabe-Tâbi'în söz-merkezi yan-bağlamı), Halife al-Walīd ibn 'Abd al-Malik (668-715; Emevî-Halifesi 705-715; klasik halk-Mescid al-Aqṣā ve Cami'-i Emevî inşaatçısı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır) klasik halk-Sahabe-Emevî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Walīd / Velîd / Velit yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.