Vehbi

Vehbi, Arapça Wahbī (وهبي) — w-h-b (bağışlamak; karşılıksız-vermek) kökünden al-wahb (bağış, hediye) ile nisbet-eki -ī türetimi — Tanrı-bağışlı, Allah-tarafından-bahşedilmiş, hediye-cinsinden anlamlarına gelir. Aynı kökten al-Wahhāb (Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından — Çok-Bağışlayan, Sürekli-Bahşeden; Sad 38:9 Am 'indahum khazā'inu raḥmati rabbika al-'Azīzi al-Wahhāb; Âl-i İmrân 3:8 Innaka Anta al-Wahhāb), al-mawhūb (bağışlanmış), al-hiba (hediye, bağış — klasik İslamî fıkıh-jargonunda aḥkām al-hiba — bağış-fıkhî-hükümleri), wahaba / yahabu (bağışladı / bağışlar — Kur'an: fa-wahabnā lahu Yaḥyā — Hz. Yahyâ'yı bağışladık, Enbiyâ 21:90), al-mawhiba (bağış-yetenek — modern Arapçada talent), Hibatullāh (Allah'ın bağışı — compound-ad) türetilmiştir. Klasik dindar Türk-İslam-Pers eğitimli ailelerinin sevdiği erkek-adıdır; tarihsel-referansları arasında Vehbî Sünbülzâde (1719-1809 — klasik Osmanlı divan-şair-edebiyatçı) yer alır. 170 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #431 sıradadır.

Arapça Wahbī (وهبي), Wahb (وهب) kökünden Arap nisbet-eki -ī eklenerek türetilmiş bir relatif-sıfattır — bağış-cinsinden, Allah-bağışlı, hediye-mahsulu. Kök Wahb — w-h-b kökünden — "bağışlamak; karşılıksız-vermek; hediye-etmek". Aynı kök-ailesinden al-wahb ("bağış, hediye, karşılıksız-verme"), al-Wahhāb ("Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından — Çok-Bağışlayan, Sürekli-Bahşeden; fa''āl mübalağa-formu"; Kur'an'da Sad 38:9 Am 'indahum khazā'inu raḥmati rabbika al-'Azīzi al-Wahhāb — "Yoksa onların yanında, Üstün ve Çok-Bağışlayan Rabbinin rahmet hazineleri mi var?", Sad 38:35 Wahab lī mulkan lā yanbaghī li-aḥadin — Hz. Süleyman'ın duası, Âl-i İmrân 3:8 Innaka Anta al-Wahhāb), al-mawhūb (bağışlanmış — modern Arapçada gifted), al-hiba (hediye, bağış — klasik İslamî fıkıh-jargonunda aḥkām al-hiba — bağış-fıkhî-hükümleri klasik fıkıh-eserlerinin müstakil bâbı), wahaba / yahabu (bağışladı / bağışlar — Kur'an'da pek çok yerde: fa-wahabnā lahu Yaḥyā Enbiyâ 21:90 — Hz. Yahyâ'yı bağışladık; fa-wahabnā lahu Isḥāqa wa-Ya'qūba Saffat 37:113; wahabnā lahu Ibrāhīma wa-Isḥāq En'âm 6:84), al-mawhiba (bağış-yetenek — modern Arapçada talent, gift), Hibatullāh (Allah'ın bağışı — -ullah sonlu compound-ad), al-Mawāhib (bağışlar — çoğul-form; klasik İslamî tasavvuf-jargonunda al-Mawāhib al-Ladunniyya — Allah'tan-doğrudan-bağışlanmış-manevî-bilgiler, klasik tasavvuf-eseri). Klasik İslamî teoloji-tasavvuf geleneğinde al-wahb / al-mawhiba Allah'ın kullarına manevî-bağış-bahş kavramının merkez söz-örgüsündedir; klasik tasavvuf al-mawhiba al-rabbāniyya (Rabbânî-bağış) doktriniyle bu kavramı işler. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Vehbî / Vehbi formunda yerleşmiştir; klasik dindar-eğitimli Türk-İslam-Pers ailelerinin sevdiği erkek-adlandırma kategorisinde 18-20. yüzyıllar boyunca istikrarlı kullanım gördü. Klasik Osmanlı divan-şair Vehbî Sünbülzâde (1719-1809) ve Vehbi Koç (1901-1996 — modern Türk sanayicisinin merkez figürü) bu adın taşıyıcıları arasında saygın yer tutar.