Mevlit
مولد
Mevlit İsminin Anlamı ve Kökeni
Mevlit, "doğum, doğum zamanı" anlamındaki Mevlid adının yaygın söyleyişidir; Arapça "v-l-d" (doğmak) kökünden gelir. Sözcük özellikle Hz. Peygamber'in doğumunu (Rebiülevvel 12) ve bu vesileyle okunan şiir-töreni anlatır. Süleyman Çelebi'nin Vesiletü'n-Necat'ı (1409), Türkçe mevlid geleneğinin başyapıtıdır. TÜİK kayıtlarında Mevlit ismine ilk olarak 1879 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1885 yılında 156. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2019 yılı verilerinde 497. sırayla listelenmektedir.
Arapça "v-l-d" kökü doğumu anlatır; "valid" (baba), "evlat" (çocuk), "veladet" (doğum) ve "mevlit" (doğum yeri ya da zamanı) bu ailedendir. Terim olarak mevlit, Hz. Peygamber'in doğumunu anan manzum metni ve onun okunduğu töreni belirtir.
Popülerlik
Mevlit, 19. yüzyıl nüfus kayıtlarından tanıdık bir ad. TÜİK verilerinde 1879'ten itibaren görünür ve en yüksek konumuna kayıtların erken döneminde, 1885'te 156. sırada ulaşır. İlerleyen onyıllarda kullanımı seyrelmiş, 2019 itibarıyla 497. sıraya gerilemiştir.
Popülerlik Trendi
SabitKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Hz. Peygamber'in doğumu (mevlid), Rebiülevvel ayının 12. gecesi "Mevlid Kandili" olarak anılır. Doğumu, mucizevi olaylarla süslenmiş bir sevgi anlatısına dönüşmüş; bu sevgi, asırlardır okunan mevlid metinleriyle yaşatılmıştır.
Edebiyatta ve Folklorda
Vesiletü'n-Necat (Mevlid)
Süleyman Çelebi · 1409Bursalı Süleyman Çelebi'nin 1409'da yazdığı bu manzume, "Mevlid" adıyla bilinen en sevilen Türkçe metindir. Hz. Peygamber'in doğumunu coşkulu bir dille anlatır ve yüzyıllardır kandil gecelerinde, hatim ve cenaze sonralarında okunur.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaمولد (Mevlid)