Veyis

Veyis, Türkçe halk-yumuşak-söyleyişle Arapça Uways (أويس) — klasik İslamî tasavvuf-pîr söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hz. Üveys el-Karnî (Veyse-l-Karânî) yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. Aynı kök-yan-bağlamla yan-bağlanır Uways yan-form söz-yapısı; '-w-s yan-yorumlu söz-yapısının söz-yansıması — küçük-kurt, manevî-yan-yorumlu sufî-pîr söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-yansıması. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yoksulluk, muhtaçlık yan-yorumla yan-bağlar (klasik halk-yan-yorumu söz-yapısının söz-yansıması; Hz. Üveys el-Karnî'nin yoksulluk-içinde-yaşayan klasik tasavvuf-pîr söz-yapısının söz-yansıması). Tarihsel-referansı klasik İslamî tasavvuf-pîr söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge Hz. Üveys el-Karnî (yaklaşık 594-657 — Uways al-Qaranī; Yemen-Karn-bölgesi-doğumlu klasik tabiî dönemi sufî-pîri; klasik İslamî al-Tabaqāt al-Awwal — birinci-tabaka tabiîn-pîrlerinin söz-merkezindeki figür). Hz. Üveys el-Karnî klasik İslamî sîret-rivayetinin söz-merkezi söz-imgelerinden: Hz. Peygamber'i hiç-görmediği halde Hz. Peygamber'in haberini-aldığında Sayyid al-Tābi'īn ("Tâbiîn-Efendisi") onursal-lakabıyla onurlandırıldı yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (Müslim, Faḍā'il al-Ṣaḥāba 224-225 yan-bağlamı; Idhā ra'aytumūhu fa-mrūhu fa-l-yastaghfir lakum — "Onu görürseniz size istiğfar-etmesini-isteyin" hadis-i şerifi yan-bağlamlı söz-yapısı). Klasik tasavvuf-edebî söz-örgüsünde Hz. Üveys el-Karnî Uwaysī tarîkat (Üveysî-tasavvuf-yolu) söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi. 174 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #436 sıradadır.

Türkçe halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu Veyis, Arapça Uways (أويس) — klasik İslamî tasavvuf-pîr söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hz. Üveys el-Karnî (Veyse-l-Karânî) yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. Aynı kök-yan-bağlamla yan-bağlanır Uways yan-form söz-yapısı; '-w-s yan-yorumlu söz-yapısının söz-yansıması — küçük-kurt, manevî-yan-yorumlu sufî-pîr söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-yansıması; klasik söz-örgüsünün etimolojisi tartışmalıdır. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yoksulluk, muhtaçlık yan-yorumla yan-bağlar (klasik halk-yan-yorumu söz-yapısının söz-yansıması; Hz. Üveys el-Karnî'nin yoksulluk-içinde-yaşayan klasik tasavvuf-pîr söz-yapısının söz-yansıması). Tarihsel-referansı klasik İslamî tasavvuf-pîr söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge Hz. Üveys el-Karnî (yaklaşık 594-657 — Uways al-Qaranī al-Murādī; Yemen-Karn-bölgesi-doğumlu klasik tabiî dönemi sufî-pîri; klasik İslamî al-Tabaqāt al-Awwal — birinci-tabaka tabiîn-pîrlerinin söz-merkezindeki figür). Hz. Üveys el-Karnî klasik İslamî sîret-rivayetinin söz-merkezi söz-imgelerinden: Hz. Peygamber'i hiç-görmediği halde Hz. Peygamber'in haberini-aldığında Sayyid al-Tābi'īn ("Tâbiîn-Efendisi") onursal-lakabıyla onurlandırıldı yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (Müslim, Faḍā'il al-Ṣaḥāba 224-225 yan-bağlamı: Sa-ya'tī 'alaykum Uways ibnu 'Āmir, ma'a amdādin min ahli al-Yamani min Murādin thumma min Qaran kāna bihi baraṣun fa-bara'a minhu illā mawḍi'a dirhamin lahu wālidatun huwa bihā barr law aqsama 'alā'llāhi la-abarrahu fa-in-istaṭā'ta an yastaghfira laka fa-f'al — "Yemen-ehlinden, Murâd kabilesinden, Karn-bölgesinden, alaca-hastalığı olup bir-dirhem yeri-kadar iyileşmemiş, annesine hayırlı-olan Üveys ibn Âmir size gelecek; eğer Allah'a yemin-etse Allah onun sözünü doğrulayacak. Eğer onun sana istiğfar-etmesini istemeyi başarırsan başla" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî hadis-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı). Klasik tasavvuf-edebî söz-örgüsünde Hz. Üveys el-Karnî Uwaysī tarîkat ("Üveysî-tasavvuf-yolu — klasik tasavvuf-doktrininin söz-merkezindeki yan-form söz-yapısı; klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde Hz. Üveys'in Hz. Peygamber'i fizikî-olarak-görmeden manevî-rûhânî-yan-bağlamla bağlanması yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi; klasik tasavvuf-yolunda mürşidsiz-mânevî-bağlanma yolunun söz-imgesi") söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi. Klasik İslamî sîret-edebî söyleminde Hz. Üveys el-Karnî klasik halk-yoksulluk-tasavvuf söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Hz. Peygamber'in hırkasını (yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi) Hz. Üveys'e gönderdiği yan-rivayet klasik tasavvuf-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı (klasik söz-örgüsünün rivayet-yan-bağlamı). Hz. Üveys 657'de Sıffîn-Savaşı'nda Hz. Ali'nin yanında şehid-oldu yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (klasik söz-örgüsünün rivayet-yan-bağlamı). Veyis özellikle dindar Anadolu (özellikle Doğu-Anadolu Kürt-Türk-İslam ailelerinin) sevdiği klasik erkek-adı yumuşak-söyleyiş yan-formu şeklinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı. Klasik halk-türkçesinde Veyis / Veysel yan-form söz-yapıları söz-yansıması; bk. Veysel yan-form söz-örgüsü. Türkçeye Anadolu yumuşak-söyleyişiyle Üveys / Veyis / Veysel / Uways yan-formlarında yerleşmiştir.