Yosma

Yosma, Türkçe yosma sözcüğünden gelen ve klasik Anadolu söyleyişinde "neşeli, şuh, dilber; gönlü ferah genç kadın" anlamlarına gelen klasik bir kız adıdır. Sözcüğün modern Türkçedeki olumsuz çağrışımı (hafifmeşrep) 20. yüzyıl sonrası kazanılmıştır; klasik Osmanlı-Türk halk söyleyişte ise yosma zarif-şuh kadının estetik niteleyicisiydi. Klasik Türk halk türküleri repertuvarında yosma yar, yosma gelin tabirleri sevgilinin onursal estetik niteliğinin temel kavramdır. Aynı kalıbın diğer örnekleri Suna, Sevda, Sevim gibi Eski Türkçe duygusal-değer ad söyleyişindadır.

Türkçe yosma sözcüğü Eski Türkçe yos- (sıçramak, oynaşmak) kökünden geldiği düşünülür; Kâşgarlı Mahmud'un Divanü Lugâti't-Türk'ünde (1074) farklı olarak kayıtlıdır. Aynı kök ailesinden yosun (yumuşak, yeşil bitki örtüsü) sözcüğüyle uzak akrabalık gösterir. Klasik Anadolu halk türküleri repertuvarında yosma yar, yosma gelin tabirleri sevgilinin estetik niteleyicisidir; bu tabirler özellikle 19-20. yüzyıl Anadolu halk müziği söyleyişte yaygın kullanılır.