Yusuf

Hz. Yakup'un on iki oğlundan biri. Kardeşleri tarafından kuyuya atılıp Mısır'a satılması, Aziz'in eşi Zeliha'nın imtihanına karşı iffetini koruması ve sonunda Mısır hazinelerinin idaresini üstlenerek kıtlık yıllarında ailesini kurtarması, Kur'an'ın 12. suresinde uçtan uca anlatılır.

Türkçe yazılmış ilk büyük siyasetnâme olan Kutadgu Bilig'in (1069-1070) yazarı. 6645 beyitten oluşan eser, İslam hukuku ile eski Türk devlet geleneğini birleştiren bir hükümdarlık el kitabıdır; yazar, yapıtını Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunmuştur.

12. sure, 111 ayet. Kur'an'da bir peygamberin hayatının baştan sona, tek bir surede anlatıldığı tek örnektir — bu özelliğiyle ahsenü'l-kasas (kıssaların en güzeli) olarak anılır. Rüya yorumu, kardeş ihaneti, nefsin imtihanı ve nihai affediş temaları İslam estetiğinin temel anlatı kalıplarından biri olmuştur.

Ankaralı Hamdullah Hamdi'nin Fars edebiyatındaki aynı konulu eserlerden (özellikle Câmî'nin 1483 tarihli mesnevisinden) ilham alarak Türkçe kaleme aldığı yapıt. Kur'anî çerçeveyi tasavvufî aşk temasıyla harmanlayan eser, sonraki dört yüzyıl boyunca Türk divan edebiyatında Yusuf ü Züleyhâ temasının en etkili örneklerinden biri oldu.

Cat Stevens sahne adıyla tanınan İngiliz-Yunan asıllı şarkıcı (d. 1948), 1977'de İslam'ı kabul edip Yusuf İslam adını aldı. "Wild World" ve "Peace Train" gibi 1970'lerin tanımlayıcı folk-rock şarkıları bu dönüşümden önce yayımlanmıştır; isim değişikliği sonrası müzikten onlarca yıl çekilmesi uluslararası bir kültürel olay olarak kalır.

Farhang Farahani'nin yönettiği İran yapımı 45 bölümlük dini-tarihi dizi (Yusuf-e Payambar, 2008); TRT1'de 2009-2011 arası Türkçe dublajla yayınlandı. Hz. Yusuf'un hayat hikâyesini kıssanın Kur'an aktarımına uygun olarak geniş prodüksiyonla ekrana taşıdı ve dindar izleyici kitlesinde kalıcı kültürel iz bıraktı.