Zekai ismi “Zekâya ait; zeki” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2023: #456).
Zekai İsminin Anlamı ve Kökeni
Zekai, Arapça Zekâi sözcüğünden gelir; Zekâ (akıl, zekâ) köküne aidiyet -i ekinin getirilmesiyle oluşan ve "zekâya ait, zeki, anlayışlı" anlamlarına gelir. Aynı kökten zekât (mali ibadet, manevi arınma), tezkiye (manevi temizleme) ve zekiyy (saf, temiz) sözcükleri türer. Klasik Türk-İslam geleneğinin köklü erkek adlarındandır; Zekâi Dede (Hafız Mehmet Zekâi Dede, 1825-1897) klasik Türk Musikisi geleneğinin tanınan bestekârıdır. TÜİK kayıtlarında Zekai ismine ilk olarak 1884 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1885 yılında 158. sırayla zirvesine çıkmıştır. Son olarak 2023 yılı verilerinde 456. sırada yer almıştır.
Arapça Zekâi, Zekâ (akıl, zekâ) köküne aidiyet -i eki eklenerek türetilmiştir ve "zekâya ait, zeki, anlayışlı" anlamlarına gelen klasik İslami bir erkek adıdır. Klasik İslami söyleyişte zekâ (akıl, idrak) hem felsefi hem manevi bir kavramdır; Kur'an'da pek çok ayette akl (akıl) kavramıyla birlikte düşünmenin önemi vurgulanır.
Popülerlik Hikâyesi
Zekai, klasik İslami bir erkek adı olarak Türk-İslam aile geleneğinin köklü tercihlerindendir; Zekâi Dede'nin (1825-1897) klasik Türk Musikisi geleneğindeki konumuyla pekişmiş kültürel saygınlık taşır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 15.000 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Zekai ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Akıl (akıl, idrak) klasik İslami söyleyişinin temel kavramlarındandır. Kur'an'da Ya uli'l-elbab (Ey akıl sahipleri) hitabı pek çok ayette tekrarlanır; özellikle Bakara 2:269 ayeti "Hikmet kimseye verilmişse, ona çok hayır verilmiştir; bunu ancak akıl sahipleri düşünür" ifadesiyle aklı manevi bilgiyle bağlantılı kılar. Klasik İslam felsefe geleneğinde akl-ı küll (Külli Akıl) ve akl-ı cüz'i (Cüz'i Akıl) ayrımı tasavvuf-felsefe söyleyişinin temel kategorileridir.
Tarihi Figürler
Hafız Mehmet Zekâi Dede
1825-1897, İstanbul19. yüzyıl Türk Klasik Musikisi geleneğinin tanınan bestekârlarındandır. Mevlevi-ayin besteleri ve klasik fasıl repertuarına katkılarıyla bilinir; klasik İstanbul musiki ortamının önde gelen pirlerindendi. Zekâi Dede lakabıyla anılan bestekâr, Hammamizade İsmail Dede Efendi geleneğinin sürdürücülerindendir.
Deneyin
Zekai soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Ünlü İsimdaşlar
Zekâî Dede
Hâfız Mehmet Zekâî Dede (1825-1897); 19. yüzyıl Türk Klasik Mûsikîsi geleneğinin tanınan bestekârı; Mevlevî-âyîn besteleri yer alır.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaذكائي (Dhakā'ī)
- Türkçe (diğer yazımlar)Zekai / Zekâî / Zeki