Zekai

Zekai, Arapça Dhakā'ī (ذكائي) — dh-k-y ("zeka-akıl-zihin keskinliği; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") kökünün nispet-eki -î ile yapılmış söz-yapısı Dhakā'ī — zekâya-ait, zekâlı, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki bilgelik-yan-yapı söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Zekâyla ilgili, zekâya ait manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Dhakā' (zekâ), al-Dhakī (zekî-akıllı), al-Adhkiyā' (zekîler-çoğul), Tezekkî (yan-form yan-yapı söz-imge yan-bağlanır), Tezkiye (yan-form yan-yapı söz-imge yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. *Klasik halk-Mevlevî söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlam — Zekâî Dede***: Hâfız Mehmet Zekâî Dede (1825-1897; klasik halk-19. yüzyıl Türk-Klasik-Mûsikîsi söz-örgüsünün söz-merkezi-bestekârı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Mevlevî-âyîn besteleri söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). 112 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2023'te #456 sıradadır.

Arapça Dhakā'ī (ذكائي), dh-k-y ("zeka-akıl-zihin keskinliği; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Dhakā' — zekâ, al-Dhakī — zekî-akıllı, al-Adhkiyā' — zekîler-çoğul, Tezekkî — yan-form yan-yapı söz-imge yan-bağlanır, Tezkiye — yan-form yan-yapı söz-imge yan-bağlanır söz-yapıları yan-örgüsü") kökünün nispet-eki -î ile yapılmış söz-yapısı Dhakā'ī. *Klasik halk-Mevlevî söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlam Zekâî Dede*: Hâfız Mehmet Zekâî Dede (1825-1897; klasik halk-19. yüzyıl Türk-Klasik-Mûsikîsi söz-örgüsünün söz-merkezi-bestekârı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Bahriye Nezâreti Mektebi'nde mûsikî öğretmenliği yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Mevlevî-âyîn besteleri söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır — Sûz-i Dilârâ Mevlevî Âyîni 1860, klasik halk-Mevlevî-âyîn söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Türk-Klasik-Mûsikîsi söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlam*: al-Dhakā' (akıl-keskinliği yan-yapı), al-Adhkiyā' (klasik halk-tasavvuf-zekîler-yan-yapı söz-yapısı, Maqāmāt al-Adhkiyā' yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), al-'Aql al-Nūrānī (nûrânî-akıl yan-yapı) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Zekai söz-yapısı Kur'an'da kişi-adı olarak yer almaz; ancak klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki bilgelik-yan-yapı söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Zekâî* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Marmara, İstanbul, İç-Anadolu kentli-orta-tabaka ve klasik halk-Mevlevî-Sufi söz-örgüsünün söz-merkezindeki ailelerin sevdiği zarif klasik İslami erkek adı oldu.