Arzu

KızFarsçaGeleneksel

Anlam ve Köken

Arzu, Farsça ārzū (آرزو) sözcüğünden gelir ve "istek, dilek, kalbin derin arzusu, hasret duyulan şey" anlamını taşır. Avestaca arəzu- (istek, dilek) kökünden türeyen bu Fars-İran kadim sözcüğü, klasik Fars-Türk divan edebiyatının en yoğun aşk-özlem imgelerinden biridir — arzu-i visâl (kavuşma arzusu), arzu-i yâr (sevgili arzusu) tamlamaları yüzyıllarca kullanıldı. 1975'te Türkiye'nin #10 en popüler kız ismi konumuna ulaşmıştır.

Farsça ārzū (آرزو), Avestaca arəzu- (istek, dilek, arzu) kökünden gelir ve Proto-Hint-Avrupa h₃erǵʰ- (rica etmek, istemek) kökünün İran-dal türevidir. Aynı kökten Orta Farsça āhrzōg ve Klasik Farsça ārzū biçimleri türer. Kelime tüm İran dillerinde korunur: Kürtçe arzû, Tacikçe ōrzu, Peştuca ārzu. Klasik Fars divan şiirinin en sık kullanılan aşk-özlem sözcüklerinden biridir — Hafız-ı Şirazi'nin, Sadi'nin, Mevlana'nın gazellerinde arzu-i visâl (kavuşma arzusu), arzu-i didâr (görme arzusu), arzu-yı mecnûn (Mecnûn'un arzusu — sevgiliye deli gibi duyulan özlem) tamlamaları klasikleşmiştir. Osmanlı divan edebiyatında Fuzulî'nin Leylâ vü Mecnûn, Şeyh Galib'in Hüsn ü Aşk mesnevîlerinde arzu kelimesi aşk tezinin temel malzemesidir. Türkçeye arzu biçiminde 19. yüzyıl öncesinde geçmiş, özel ad olarak kullanımı 20. yüzyıl başında yaygınlaşmıştır.

Popülerlik

Arzu, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli görülen çok eski bir Farsça-divan kökenli kadın ismidir — 19. yüzyıl ortasında top-100 civarındaydı (#58 1850'de). 20. yüzyıl boyunca yavaş bir yükseliş sergiledi: 1971'de top-50'ye (#30), 1972'de top-20'ye (#17), 1975'te top-10'a (#10) ulaştı ve aynı yıl #10 ile zirveye çıktı. 1975-2000 arası top-30 içinde kaldı; 2000 sonrası modern-kısa kız isimlerinin yükselişiyle birlikte düzenli geri çekilme süreciyle 2025'te #349 sıraya geldi. 1970-2000 kuşağın karakteristik Farsça-divan kökenli kadın isimlerinden biri olarak Türk-Fars ortak edebiyat mirasının dildeki izini sürdürüyor.

Popülerlik Trendi

Düşüyor
1.218.434.18501875190019251950197520002025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Edebiyatta ve Folklorda

Fuzulî — Leyla vü Mecnûn mesnevîsinde arzu teması

Fuzulî · 1535

Klasik Türk-İslam edebiyatının en büyük aşk mesnevîsi olan Fuzulî'nin Leyla vü Mecnûn (1535) eseri — 3096 beyitten oluşan bu eser Nizâmî'nin Farsça Leylî u Mecnûnunun Türkçe uyarlamasıdır — arzu kelimesinin tasavvufi-aşk bağlamındaki en zengin kullanımını içerir. Mecnûn'un (Kays) Leylâ'ya duyduğu dünyevi arzunun ilahi aşka dönüşmesi, klasik Fars-İslam tasavvuf düşüncesinin ʿaşq-ı mecâzî → ʿaşq-ı ḥaqīqî (mecazi aşk → gerçek aşk) dönüşümünün edebi ifadesidir. Fuzulî'nin "Arzu et yarını, lâkin visâle erme" tipi dizeleri arzu-özlem-tasavvufi tamamlanamama üçlüsünün klasik ifadesidir.

Modern Kültürde

Arzu Okay

Oyuncu · 1948

Türk sinemasının Yeşilçam dönemi (1960-1980) başörtülü oyuncularından (d. 1948). Sinema kariyerine 1965'te başladı; 60'ı aşkın Türk filminde oynadı. 1975 sonrası sanat hayatından çekilip dini-muhafazakâr yaşama geçişi, Türk kadın sanatçıların 1970'ler-1980'ler modernleşme-İslami-muhafazakârlık tartışmasının simgesel figürlerinden biri hâline geldi.

Uluslararası Karşılıkları

  • Farsça (kaynak)Ārzū (آرزو)
  • KürtçeArzû
  • UrducaĀrzū
  • TacikçeŌrzu

Ünlü İsimdaşlar

Arzu Okay

Oyuncu

Türk sinema ve televizyon dünyasının tanınmış oyuncularından biridir.

Arzu Çerkezoğlu

Sendikacı

DİSK Genel Başkanı olarak Türkiye'deki işçi haklarını savunan önemli bir sendika lideridir.

Arzu Gamze Kılınç

Atlet

Türkiye'yi uluslararası atletizm yarışmalarında temsil eden başarılı bir orta mesafe koşucusudur.

Arzu İsmi En Yaygın Hangi İllerde?

TÜİK 2025 verilerine göre Arzu isminin en çok kullanıldığı iller.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet