Ayben

Ayben, öz-Türkçü compound: ay ("ay-yıldızı, klasik halk-Türk-Orta-Asya söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve ben ("yüzdeki-leke-ben, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden yüzünde-benleri-olan-ay-yüzlü, ay-gibi-güzel-yüzlü, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yüzünde benleri olan güzel manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden Aybeniz (yan-form söz-yapısı), Aysu (yan-form söz-yapısı), Aytaç (yan-form söz-yapısı), Aysıla (yan-form söz-yapısı), Aydan (yan-form söz-yapısı), Aysel (yan-form söz-yapısı), Ayşe-yan, Ayça (yan-form söz-yapısı), Aynur (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge — māh-rū (ay-yüzlü), māh-jabīn (ay-alın), māh-likā (ay-görünüşlü; bk. Mehlika maddesi yan-form söz-örgüsü), Aybeniz (ay-yüzlü-benlik) yan-bağlanır. Türkçü compound ay+ben — Cumhuriyet-eri (1923 sonrası) Atatürk'ün Türkçü-laik-modernleşme reformları çizgisinde laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif-ay-yüzlü-Türkçü modern kız adı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 82 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #396 sıradadır.

Öz-Türkçü compound Ayben, iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: ay ("ay-yıldızı; klasik halk-Türk-Orta-Asya söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Aydan, Aysu, Ayça, Ayda, Aytaç, Aysıla, Ayşegül, Aysel, Aynur, Ayten, Aysun, Aybeniz, Aydanur, Ayşin, Işılay yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Işılay maddesi yan-form söz-örgüsü") ve ben ("yüzdeki-leke-ben, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-geleneğinde sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki ḫāl (Pers-Arap ḫāl — yüzdeki-ben söz-merkezi söz-imgesi) yan-bağlamı yan-bağlanır") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Ay+Ben = "yüzünde-benleri-olan-ay-yüzlü, ay-gibi-güzel-yüzlü, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yüzünde benleri olan güzel manasında nitelendirir. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge — māh-rū (ay-yüzlü), māh-jabīn (ay-alın), māh-likā (ay-görünüşlü; bk. Mehlika maddesi yan-form söz-örgüsü), māh-pâra (ay-parçası), Aybeniz (ay-yüzlü-benlik) yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiirinde ḫāl (yüzdeki-ben) — sevgili-yüzünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (Hâfız Şîrâzî'nin agar ān turk-i Şirāzī gazelinde ḫāl-i hindū yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; bk. Hafız, Gazel maddeleri yan-form söz-örgüsü). Türkçü compound ay+ben — Cumhuriyet-eri (1923 sonrası) Atatürk'ün Türkçü-laik-modernleşme reformları çizgisinde laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif-ay-yüzlü-Türkçü modern kız adı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Ayben özellikle 1943'ten itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern Türkçü kız adı oldu.