Azim

Azim, Arapça 'Aẓīm (عظيم) — '-ẓ-m (büyük-olmak, ulu-olmak) kökünün etken-sıfat-fiil formu — büyük, ulu, yüce, klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından anlamlarına gelir; Azime adının erkek yan-formudur (bk. Azime maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Büyük, ulu manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-'Aẓama (azamet), al-A'ẓam (en-büyük; Allāhu Akbar yan-bağlamı), al-i'tiẓām (yan-form söz-yapısı), al-'Aẓīm (Yüce; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından), al-Mu'aẓẓam (yan-form söz-yapısı), al-'aẓm (kemik; klasik halk-Arap söz-yapısı), al-A'ẓamiyya (klasik halk-Sünni-Hanefî söz-yapısı; Bağdâd-Imâm-A'ẓamiyya yan-bağlamı yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. Kur'an-ı Kerîm'de al-'Aẓīm söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: Bakara 2:255 Allāhu lā ilāha illā Huwa al-Ḥayy al-Qayyūm... Wa-huwa al-'Aliyyu al-'Aẓīm — Âyetü'l-Kürsî'nin söz-merkezindeki söz-imge (yan-form differentiation from Azime maddesi'nin Bakara 255 yan-bağlamı; klasik halk-Sünni söz-örgüsünde Âyetü'l-Kürsî söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır); Vâkı'a 56:96 Fa-sabbiḥ bi-smi rabbika al-'Aẓīm — "Yüce Rabbinin adıyla [O'nu] tesbîh-et". 131 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #427 sıradadır.

Arapça 'Aẓīm (عظيم), '-ẓ-m ("büyük-olmak, ulu-olmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde '-ẓ-m kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-'Aẓama — azamet, al-A'ẓam — en-büyük; Allāhu Akbar yan-bağlamı, al-i'tiẓām — yan-form söz-yapısı, al-'Aẓīm — Yüce; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından, al-Mu'aẓẓam — yan-form söz-yapısı, al-'aẓm — kemik; klasik halk-Arap söz-yapısı, al-A'ẓamiyya — klasik halk-Sünni-Hanefî söz-yapısı; Bağdâd-Imâm-A'ẓamiyya yan-bağlamı, Azime — dişil-yan-form söz-yapısı; bk. Azime maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada yan-örgüsü") kökünün etken-sıfat-fiil formu — büyük, ulu, yüce, klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından. Azime adının erkek yan-formudur (bk. Azime maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Bakara 2:255 Âyetü'l-Kürsî yan-bağlamı yan-bağlanır). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Büyük, ulu manasında nitelendirir. Kur'an-ı Kerîm'de al-'Aẓīm/al-A'ẓam söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: (1) Bakara 2:255 Allāhu lā ilāha illā Huwa al-Ḥayy al-Qayyūm; lā ta'khudhuhu sinatun wa-lā nawm; lahu mā fī al-samāwāti wa-mā fī al-arḍ... Wa-huwa al-'Aliyyu al-'Aẓīm — Âyetü'l-Kürsî'nin söz-merkezindeki söz-imgesi (yan-form differentiation from Azime maddesi'nin Bakara 255 yan-bağlamı; al-'Aliyyu al-'Aẓīm — Yüce-Büyük 99 İsm-i Hüsnâ söz-yapısının söz-imgesi); (2) Vâkı'a 56:96 Fa-sabbiḥ bi-smi rabbika al-'Aẓīm — "Yüce Rabbinin adıyla [O'nu] tesbîh-et" yan-bağlamlı söz-yapısı; (3) Hâkka 69:52 Fa-sabbiḥ bi-smi rabbika al-'Aẓīm yan-bağlamlı söz-yapısı; (4) Şûrâ 42:4 Wa-Huwa al-'Aliyyu al-'Aẓīm yan-bağlamlı söz-yapısı; (5) Tevbe 9:129 Wa-huwa rabbu al-'arshi al-'Aẓīm — "O Yüce-'Arşın Rabbidir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik halk-Sünni söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Sünni-Hanefî söz-örgüsünde al-A'ẓamiyya — Bağdâd-Imâm-A'ẓamiyya semt-yan-yapısı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Imâm-ı A'zam Ebû Ḥanîfe (Nu'mān ibn Thābit, 699-767, Kûfe) — klasik Sünni-Hanefî mezhebinin kurucu-pîri; Imām al-A'ẓam (En-Yüce-Imâm) onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; al-Fiqh al-Akbar (Büyük-Fıkıh) yan-form eserinin söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Sünni-Hanefî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapı (klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünün söz-merkezi mezhep-pîri yan-bağlanır). al-A'ẓam yan-form söz-yapısı klasik halk-İslamî onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi: Allāhu Akbar (klasik halk-İslamî namaz-tekbir söz-yapısı), al-Sayyid al-A'ẓam (en-yüce-yan-yapı), al-Imām al-A'ẓam (en-yüce-Imâm — Imâm-ı A'zam yan-bağlamı), al-Ism al-A'ẓam (en-yüce-İsim — klasik halk-tasavvuf söz-yapısı; Allah'ın gizli-İsm-i A'zam'ı yan-bağlamı yan-bağlanır) yan-form söz-yapıları klasik halk-İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Azîm / Azim yan-formunda yerleşmiştir. Azim özellikle 1894'ten itibaren dindar-eğitimli Anadolu Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik onursal-yan-yapı erkek adı oldu.