Abdulcebbar

Abdulcebbar, Arapça 'Abd al-Jabbār (عبد الجبار) — 'abd ("kul, hizmetkâr") ve al-Jabbār ("Cebbâr; Mutlak-Hâkim, kırığı-onaran; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından") söz-unsurlarının terkibinden — Cebbâr-Allah'ın kulu, Mutlak-Hâkim-Allah'ın hizmetkârı, klasik İslamî onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. al-Jabbār (الجبار), Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; Haşr 59:23 al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Cabbar maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Cabbar mübalağalı yan-form söz-yapısı; bk. Cabir maddesi yan-form söz-örgüsü — Jābir etken-sıfat-fiil yan-formu). En bilinen taşıyıcısı 'Abd al-Jabbār al-Hamadhānī (Qāḍī 'Abd al-Jabbār ibn Aḥmad, öl. 1024) — klasik Mu'tezilî kelâm-âliminin söz-merkezi söz-yapısı; al-Mughnī fī Abwāb al-Tawḥīd wa al-'Adl (20-cilt klasik Mu'tezilî kelâm-eseri) yan-bağlanır. 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) ailesinden bir üyedir. 139 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #449 sıradadır.

Arapça 'Abd al-Jabbār (عبد الجبار), iki Arapça söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: 'abd ("kul, hizmetkâr; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde '-b-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdullah, Abdurrahman, Abdulbari maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve al-Jabbār ("Cebbâr; Mutlak-Hâkim, kırığı-onaran; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından mübalağalı sıfat-fiil; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde j-b-r kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Jābir — onaran-yan-form; bk. Cabir maddesi yan-form söz-örgüsü, al-jabr — cebir; klasik İslamî matematik-yan-yapı söz-yapısı, al-injibār — onarma, al-mujabbar — yan-form söz-yapısı, Cabbar — yan-form söz-yapısı; bk. Cabbar maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada yan-örgüsü"). Birleşim 'Abd al-Jabbār = "Cebbâr-Allah'ın kulu, Mutlak-Hâkim-Allah'ın hizmetkârı, klasik İslamî onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı". al-Jabbār, klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî kelâm-jargonunda al-Jabbār'ın iki-yan-yorumu yan-bağlanır: (1) al-Jabbār al-Mutakabbir — Cebir-Eden, Hâkim-Allah söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge; (2) al-Jabbār — kullarının-eksiklerini-onaran, ihtiyaçlarını-gideren-yan-yapı söz-yapısı; klasik halk-Sünni-mufessirler söz-örgüsünde her-iki yan-yorumun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Jabbār/jabbār söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: Haşr 59:23 Huwa'llāhu lladhī lā ilāha illā Huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'minu al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir — klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi (bk. Cabbar, Cabir maddeleri yan-form söz-örgüsü); İbrahim 14:15 (olumsuz-yan-yorumda jabbār-'anīd zorba); Maryam 19:14 (Hz. Yahya'nın onursal-niteliği); Maryam 19:32 (Hz. 'Îsâ'nın onursal-niteliği). En bilinen taşıyıcısı Qāḍī 'Abd al-Jabbār ibn Aḥmad al-Hamadhānī (öl. 1024) — klasik Mu'tezilî kelâm-âliminin söz-merkezi söz-yapısı; klasik halk-Sünnî söz-örgüsünde Mu'tezilî-Beş-Esas (al-Uṣūl al-Khamsa) doktrininin söz-merkezindeki söz-imge: (1) al-Tawḥīd (tevhid; bk. Vahdet maddesi yan-form söz-örgüsü), (2) al-'Adl (adâlet; bk. Adalet maddesi yan-form söz-örgüsü), (3) al-Wa'd wa al-Wa'īd (va'd ve va'îd), (4) al-Manzila bayna al-Manzilatayn (iki-makâm-arasındaki-yan-yapı), (5) al-Amr bi-l-Ma'rūf wa al-Nahy 'ani al-Munkar (iyiliği-emretme; bk. Maruf maddesi yan-form söz-örgüsü Âl-i 'Imrân 3:104 yan-bağlamı). 'Abd al-Jabbār'ın söz-merkezi eserleri: al-Mughnī fī Abwāb al-Tawḥīd wa al-'Adl (20-cilt klasik Mu'tezilî kelâm-eseri), Sharḥ al-Uṣūl al-Khamsa (Beş-Esas-yan-form söz-yapısı), Tanzīh al-Qur'ān 'an al-Maṭā'in (Kur'an'ın eleştirilerden-tenzîhi) yan-bağlanır. Klasik halk-Sünni söz-örgüsünde 'Abd al-Jabbār Mu'tezilî kelâm-doktrininin söz-merkezi pîri yan-bağlanır; klasik halk-Eş'arî-Mâturidî söz-örgüsünden farklı yan-yapı söz-yapısı yan-bağlanır. 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının ailesinin söz-merkezindeki yan-form söz-yapısının söz-imgesi (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü detayı orada — Abdullah, Abdurrahman, Abdulkerim, Abdurrahim, Abdulhamit, Abdulvahap, Abdulaziz, Abdulbaki, Abdulhakim, Abdulhalim, Abdulmecit, Abdulselam, Abdulbari, Abdulcelil, Abdulhalik, Abdulmuttalip, Abdulmenaf, Abdulhadi, Abdulgafur, Abdulsamet, Abdüsselam, Abdulcebbar yan-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Abdülcebbâr / Abdulcebbar yan-formunda yerleşmiştir.