Celil
Anlam ve Köken
Celil, Arapça kökenli bir isim olup 'ulu, büyük, yüce' anlamlarını taşır. İslam geleneğinde Allah'ın 99 güzel isminden (Esmaü'l-Hüsna) biri olan 'el-Celîl' sıfatıyla doğrudan bağlantılıdır; bu nedenle derin bir dinî anlam ve ağırlık barındırır.
Arapça jalīl (جليل) — "ulu, büyük, yüce, azamet-sahibi" anlamındaki sıfat-isim formudur; j-l-l kökünden türer (jalla = büyüklenmek, ululanmak). Aynı kök-ailesinden jalāl (celâl, büyüklük, ululuk — Phase 1 Tranche K'de celal enriched), jāliliyyat (ululuk, yücelik-sıfatı), majjala (ulu-kılmak) kelimeleri gelir. Klasik-İslami-teolojide al-Jalīl Allah'ın-sıfatlarından biridir; Jalāl-u-Jamāl (celâl-cemâl = ululuk-güzellik) Allah'ın-çift-sıfatı olarak İbn Arabî-Kuşeyrî-Gazâlî metinlerinde merkezi-yer tutar. Osmanlı ad-havuzuna Tanzimat-öncesi girmiş olup 1850'de #67 ile zirvesine ulaştı.
Popülerlik
Celil, 1850'de #67 ile zirvesine ulaşan Tanzimat-öncesi klasik-İslami Allah-sıfatı çağrışımlı erkek-ad havuzunun temsilcilerinden biri. Phase 1 Tranche K'deki celal ile aynı kök-ailesinden gelir. 2020'lerde sabit trendde klasik-İslami Esmâü'l-Hüsnâ zemin isimlerinin kalıcı-popülaritesini sürdürüyor.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Al-Jalīl (الجليل), "ulu, büyük, azamet-sahibi" — Allah'ın Esmâü'l-Hüsnâ kapsamındaki sıfatlarından biri. Kur'an'da Rahman 55:27'de "Celâl ve ikrâm-sahibi Rabbinin yüzü bâkî-kalır" ayetinde dhū al-jalāl wa'l-ikrām formunda geçer. Tasavvufî gelenekte jalāl (celâl-sıfatı — Allah'ın-kahredici-ululuğu) ile jamāl (cemâl-sıfatı — Allah'ın-rahmetli-güzelliği) Allah'ın-iki-ana-tecelli-biçimi olarak değerlendirilir. İbn Arabî'nin Fütûhâtü'l-Mekkiyye'sinde bu-çiftli-tecelli kavramı merkez-konudur. Mevlevî ve Kadirî gelenekleri jalāl-cemâl ayrımı üzerinden-sufi-manevi-hâli-tasnif eder.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Jalīl (جليل)
- FarsçaCelîl (جلیل)
- UrducaJalil (جلیل)
- Azerbaycan TürkçesiCəlil
Ünlü İsimdaşlar
Celil Refik Kaya
MüzisyenTürk halk müziği sanatçısı ve saz ustasıdır.
Celil Cahit Gürzap
Tiyatro SanatçısıTürk tiyatro ve sinema oyuncusudur.
Celil Oker
YazarTürk polisiye roman yazarı ve gazetecisidir.