Azmi

Azmi, Arapça 'Azmī (عزمي) — 'azm (kararlılık, azim, irade-yoğunluğu) köküne nisbet-eki -ī eklenerek türetilmiş — azimli, kararlı, irade-sahibi anlamlarına gelir. Aynı kökten al-'azm ("kararlılık, azim, irade-yoğunluğu; klasik İslamî kelâm-tasavvuf-jargonunun merkez kavramı"), al-'azīma (kararlılık — modern Arapçada resolve, determination), 'azama / ya'zumu (kararlı-oldu / kararlı-olur), al-'āzim (azim-eden), Ūlū al-'Azm ("azim-sahibi-büyük-peygamberler — klasik İslamî peygamberler-onursal-grubu: Hz. Nuh, Hz. İbrâhim, Hz. Mûsâ, Hz. İsâ, Hz. Muhammed; Ahkaf 46:35 fa-ṣbir kamā ṣabara ūlū al-'azmi min al-rusul — "Ulü'l-azm peygamberler gibi sabret""), al-mu'taẓim (azim-eden) türetilmiştir. Allah'ın al-'Azīm (Yüce; aynı kök-yan-yorum yan-form) İsm-i Hüsnâ'sıyla yakın söz-örgüsündedir (Bakara 2:255 Wa-Huwa al-'Aliyyu al-'Aẓīm — Âyet'el-Kürsî sonu). Ahkâf Suresi 46:35'teki fa-ṣbir kamā ṣabara ūlū al-'azmi min al-rusul ("Peygamberlerden ulü'l-azm olanların sabrettiği gibi sabret") ayeti adın doğrudan-Kur'anî kök-bağıdır. Klasik dindar-eğitimli Türk-İslam ailelerinin sevdiği erkek-adıdır; 158 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #447 sıradadır.

Arapça 'Azmī (عزمي), 'Azm (عزم) köküne Arap nisbet-eki -ī eklenerek türetilmiş bir relatif-sıfattır — azimli, kararlı, irade-sahibi. Kök 'Azm — '-z-m kökünden — "kararlılık, azim, irade-yoğunluğu; ulvîlik". Aynı kök-ailesinden al-'azm ("kararlılık, azim, irade-yoğunluğu; klasik İslamî kelâm-tasavvuf-jargonunun merkez kavramı"), al-'azīma ("kararlılık; modern Arapçada resolve, determination"), 'azama / ya'zumu (kararlı-oldu / kararlı-olur), al-'āzim (azim-eden), Ūlū al-'Azm ("azim-sahibi-büyük-peygamberler — klasik İslamî peygamberler-onursal-grubu: Hz. Nuh, Hz. İbrâhim, Hz. Mûsâ, Hz. İsâ, Hz. Muhammed (s.a.v.); Ahkaf 46:35 fa-ṣbir kamā ṣabara ūlū al-'azmi min al-rusul — "Ulü'l-azm peygamberler gibi sabret"; klasik İslamî peygamberler-doktrininin temel-âyeti, beş-büyük-peygamber kategorisinin Kur'anî dayanağı"), al-mu'taẓim (azim-eden), al-'aẓm (kemik — yan-yorumlu yan-form yakın söz-örgüsü, ayrı yan-anlam), al-'aẓīm (yan-yorum yan-form '-ẓ-m kökünden — "yüce, ulu, büyük"; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-'Aẓīm — Yüce, Bakara 2:255 Wa-Huwa al-'Aliyyu al-'Aẓīm — Âyet'el-Kürsî sonu, Şûrâ 42:4, Vâkı'a 56:74, vb.; iki kök '-z-m ve '-ẓ-m yakın-yan-yorumlu söz-örgüsündedir). Ūlū al-'Azm doktrini klasik İslamî peygamberler-doktrininin merkez kategorisidir; beş-büyük-peygamber Hz. Nuh, Hz. İbrâhim, Hz. Mûsâ, Hz. İsâ ve Hz. Muhammed (s.a.v.) için kullanılan onursal-grup. Bu beş peygamberin kavimlerine yaptığı tevhid-davet ve maruz-kaldıkları sabırlı-mücadele klasik İslamî tasavvuf-pedagojisinin merkez örnekliğidir. Ahkâf Suresi 46:35 fa-ṣbir kamā ṣabara ūlū al-'azmi min al-rusul wa-lā tasta'jil lahum ("Peygamberlerden ulü'l-azm olanların sabrettiği gibi sabret; onlar için acele etme") klasik İslamî sabır-azim-tevhid söyleminin merkez metnidir; 'azm sözcüğünün Kur'anî kullanımının temel-âyeti. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle 'Azmî / Azmi formunda yerleşmiştir.