Azer

Azer, Pers söz-yapısı: Āzar / Ādhar (Pers — "ateş, klasik halk-Pers-Mâzdaî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Ateş manasında nitelendirir. Klasik halk-Pers-Mâzdaî yan-bağlamı: Ādhar — Eski-İran-Avesta söz-örgüsünün söz-merkezindeki Âteş-Tanrı söz-yapısı yan-bağlanır (klasik halk-Mâzdaî-Zerdüşt söz-örgüsünde âteş-mihrabı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Ātaš Bahrām — büyük-âteş yan-bağlamı; bk. Behram maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Verethraghna yan-bağlamı). Kur'ânî yan-bağlam En'âm Sûresi 6:74'te söz-merkezindedir — Wa-idh qāla Ibrāhīmu li-abīhi Āzar a-tattakhidhu aṣnāman ālihatan innī arāka wa-qawmaka fī ḍalālin mubīn ("Hani İbrâhîm, babası Âzer'e: 'Sen putları ilâh mı ediniyorsun? Şüphesiz ben seni de, kavmini de açık bir sapıklık içinde görüyorum' demişti"). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Āzar — Hz. İbrâhîm Aleyhisselâm'ın babası söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-İbrâhîm-Âzar yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Tevrat-yan-bağlamlı Terah/Terach yan-bağlamı yan-bağlanır; bk. İbrahim maddesi yan-form söz-örgüsü Bakara 2:124 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). 63 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #345 sıradadır.

Pers söz-yapısı Azer (آذر), Āzar / Ādhar ("ateş; klasik halk-Pers-Mâzdaî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Eski-İran-Avesta ātar — âteş söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır; aynı kök-ailesinden Ādhar — Pers-takvim 9. ay yan-bağlamı, Ātaš Bahrām — büyük-âteş, Ādharbāyjān — Azerbaycan-yan-bağlamı, Ādhar-Mihr — âteş-mihr yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Behram maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Verethraghna zafer-meleği yan-bağlamı") söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Ateş manasında nitelendirir. Klasik halk-Pers-Mâzdaî yan-bağlamı: Ādhar — Eski-İran-Avesta söz-örgüsünün söz-merkezindeki Âteş-Tanrı söz-yapısı yan-bağlanır (klasik halk-Mâzdaî-Zerdüşt söz-örgüsünde âteş-mihrabı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Ātaš Bahrām — büyük-âteş yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Sasanî-Mâzdaî söz-örgüsünde Ātaš — kutsal-âteş söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; bk. Behram maddesi yan-form söz-örgüsü Bahrām V Gûr 421-438 yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). Kur'ânî yan-bağlam En'âm Sûresi 6:74'te söz-merkezindedir — Wa-idh qāla Ibrāhīmu li-abīhi Āzar a-tattakhidhu aṣnāman ālihatan innī arāka wa-qawmaka fī ḍalālin mubīn ("Hani İbrâhîm, babası Âzer'e: 'Sen putları ilâh mı ediniyorsun? Şüphesiz ben seni de, kavmini de açık bir sapıklık içinde görüyorum' demişti") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde (Tabarī, Razī, Beydâvî, İbn Kesîr) Āzar — Hz. İbrâhîm Aleyhisselâm'ın babası söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-İbrâhîm-Âzar yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Tevrat-yan-bağlamlı Terah/Terach yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır — Genesis 11:26-32 söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; bk. İbrahim maddesi yan-form söz-örgüsü Bakara 2:124 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Hz. İbrâhîm-Âzar-yan-bağlamı: Hz. İbrâhîm'in babasını puta-tapmaktan-vazgeçirmeye-çalışması yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır (Meryem Sûresi 19:41-50 söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır — Wa-dhkur fī al-kitābi Ibrāhīm... idh qāla li-abīhi yā abati lima ta'budu mā lā yasma'u wa-lā yubṣir — "Hani İbrâhîm babasına demişti ki: 'Babacığım, niçin işitmeyen ve görmeyene ibadet ediyorsun?'"). Klasik halk-Pers takviminde Ādhar — 9. ay (Aralık-Ocak yan-bağlamı; klasik halk-Pers-Sasanî söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Āzarbāyjān — Azerbaycan (âteş-yurdu yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Pers-Sasanî Ādharbādhagān — Ātaš-pādh / Ātropates yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Āzar — sevgili-yüzünün-âteşi yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Āzar / Âzer / Azer yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Cumhuriyet-eri laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern Pers-İslami unisex ad oldu.