Azer

Azer, Farsça Adhar / Azar sözcüğünden gelen bir üniseks addır. Antik İran Mazdai-Zerdüşt geleneğinde Adhar (Ateş Tanrısı, ateşin saflık koruyucu yönünün ilahi temsilcisi) Avesta'da adı geçen kutsal kavramdır; Ateşgâh (ateş tapınağı) ve Mecusi ateş saygısı bu kavramın izini taşır. Aynı kökten Azeri (Azerbaycan halkı, ateşin diyarından gelen) ve Azerbaycan ("Ateş ülkesi") sözcükleri türetilmiştir. Türk-Pers kültür havzasında köklü bir adlandırmadır; 2020'de 218. sırayla zirvesine ulaşmıştır, 2025'te 345. sıradadır.

Pers Adhar, Eski Avestanca atar'dan gelir ve İran kültür havzasının en köklü kutsal kavramlarından biridir. Mazdai-Zerdüşt dininde ateş, ışık ve saflığın simgesidir; atar (ateş) Ahura Mazda'nın yeryüzündeki nuru olarak kabul edilir. Ateşgâh (ateş tapınağı) tabiri buradan gelir; Bakü yakınlarındaki Sürahanı Ateşgâh'ı 17.-18. yüzyıldan kalan ünlü bir Mazdai tapınağıdır. Azerbaycan adı Atrupatene (Pers vilayeti, M. Ö. 4. yy) — "ateş bekçisi ülke" — sözcüğünden Türkçeleşmiştir. Türkçeye 19. yüzyıl sonunda Pers edebiyatı aracılığıyla yerleşen ad, Azer, Azeri, Azerin (kız adı) varyantlarıyla yaşar.