Baha

Baha, Arapça bahā' (بهاء) — b-h-w/y (parlaklık, ihtişam, güzellik, ululuk; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde b-h-w/y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı) kökünden — parlaklık, ihtişam, güzellik, zariflik, klasik halk-Arap-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Bahattin/Bahaddin compound theofor adlarının (Bahā' al-Dīn — dinin parlaklığı; bk. Bahattin, Bahaddin maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) ana söz-unsuru yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden al-Bahiyy (parlak-güzel), al-Bahā' (parlaklık), al-Bahjah (sevinç-parlaklığı), al-Mubāhāt (yan-form söz-yapısı), al-Mubāhā (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. *En bilinen taşıyıcılarından Bahā' al-Dīn Naqshband** (1318-1389) — klasik Naqshibendîye tarîkatının kurucu-pîri (bk. Bahattin, Bahaddin, Abdulhalik, Übeydullah maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) ve Bahā' al-Dīn Walad (1152-1231) — Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin babası, Sultānu'l-'Ulemā* yan-bağlanır. 103 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #428 sıradadır.

Arapça bahā' (بهاء), b-h-w/y ("parlaklık, ihtişam, güzellik, ululuk; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde b-h-w/y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Bahiyy — parlak-güzel, al-Bahā' — parlaklık, al-Bahjah — sevinç-parlaklığı, al-Mubāhāt — yan-form söz-yapısı, al-Mubāhā — yan-form söz-yapısı, Bahā' al-Dīn — Bahattin compound söz-yapısı; bk. Bahattin, Bahaddin maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada yan-örgüsü") kökünden — parlaklık, ihtişam, güzellik, zariflik, klasik halk-Arap-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. Bahattin/Bahaddin compound theofor adlarının (Bahā' al-Dīn — dinin parlaklığı; bk. Bahattin, Bahaddin maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) ana söz-unsuru yan-bağlanır. Klasik halk-İslamî söz-örgüsünde bahā' — Allah'ın güzellik-yan-yansıyan söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-tasavvuf-edebî söyleminde Bahā'-i 'Ālî (Yüce-Bahâ), Bahā'-i Vâlâ (Vâlâ-Bahâ), Bahā'-i Sultân (Sultân-Bahâ) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. *En bilinen taşıyıcılarından Bahā' al-Dīn Naqshband** (Bahā' al-Dīn Muḥammad ibn Burhān al-Dīn Muḥammad al-Bukhārī al-Naqshband, 1318-1389, Buhârâ) — klasik Naqshibendîye tarîkatının kurucu-pîri (bk. Bahattin, Bahaddin, Abdulhalik, Übeydullah maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Khwājagān-yolu'nun söz-merkezi pîri 'Abd al-Khāliq Ghujduwānī ile birlikte yan-bağlanır), Bahā' al-Dīn Walad (1152-1231) — Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin (1207-1273) babası, Sultānu'l-'Ulemā yan-bağlanır, Bahā' al-Dīn al-'Āmilī (1547-1621) — klasik Safevî-İran ulemâ-âlimi yan-bağlanır, Bahā' al-Dīn Walad-ı Mevlevî, Bahaeddin Karakoç (modern Türk şâir 1939-2020) yan-bağlanır; klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Bahā — onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390; bk. Hafız maddesi yan-form söz-örgüsü), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler bahā'-i 'aşk (aşk-Bahâ'sı), bahā'-i 'ālam (âlem-Bahâ'sı), bahā'-i ḥusn (güzellik-Bahâ'sı), bahā'-i Sulṭān (Sultân-Bahâ'sı), bahā'-yâr (Bahâ-yâr) yan-form söz-yapılarını klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi şeklinde işler. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Bahâ / Baha yan-formunda yerleşmiştir. Baha* özellikle 1922'den itibaren dindar-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern erkek adı oldu (klasik halk-Türk-İslam söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır).