Beril

Beril, Yunanca beryllos — kendi de Sanskritçe vaidurya (zümrüt yeşili değerli taş) sözcüğünden gelen bir Doğu Akdeniz alıntısı — kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Beryllium (Be) elementinin de adlandırıldığı, esasen yeşil mavi pembe tonlarında saydam değerli bir mineraldir; zümrüt ve akuamarin onun çeşitleridir. Modern Türkçe kız adı olarak parlaklık değer asalet temalı isim ailesinin (İnci, Mercan, Elmas, Beril) parçasıdır. 1950'den TÜİK kayıtlarında izlenir; 2025'te #132 sıradadır.

Beril sözcüğü uzun bir alıntı zincirinden geçer. En eski kaynak Sanskritçe vaidurya — Hindistan'ın güneyindeki Beluri (bugünkü Belur) kenti adından türeyen ve özellikle yeşil mavi değerli taşı ifade eden kelimedir. Antik Yunan'a beryllos olarak alıntılandı; oradan Latince beryllus ve Arapça el-billavr (kristal — anlam değişimiyle) yoluyla Avrupa dillerine yayıldı. Türkçeye Cumhuriyet sonrası mineraloji değerli taş terminolojisi yoluyla beril olarak girmiştir. Beryllium (Be, periyodik tablonun 4. elementi) adlandırması da bu sözcükten gelir — mineralin saflaştırıldığı maddeyi 1798'de adlandıran kimyacı Louis Vaukuelin'in tercihi. Modern Türkçede Beril hem mineralin adı hem değer asalet temalı bir kız adıdır.