Binevş

Binevş, Farsça banafsh ("menekşe çiçeği") sözcüğünün Anadolu halk söyleyişindeki yumuşamış varyantıdır; Binefş ile aynı kökten gelir. Klasik Pers şiirinde menekşe — narin, kokulu, mor renkli baharın habercisi — sevgili tasvirinin köklü doğa imgelerindendir. Türkçe Menekşe (Türkçeleşmiş biçim) ile aynı çiçeği anlatır. Doğu Anadolu Müslüman aile geleneğinde köklü kullanımı vardır; Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin çevresinde yöresel olarak yaygındır. 1880'de 175. sırayla zirvesine ulaşmıştır.

Pers banafsh, daha eski vanafshak biçiminden gelir ve Avesta-Eski İran kültür havzasında baharın çiçeği olarak özel yer tutar. Türkçeye Osmanlı medrese ve divan edebiyatı aracılığıyla geçen sözcük, halk söyleyişinde Menekşe olarak Türkçeleşmiştir. Binevş ve Binefş yan biçimleri Anadolu Doğu yörelerinde f/v ses geçişiyle birlikte kullanılan paralel söyleyişlerdir; aynı sözcük varyantları Hafız ve Sa'di divanlarında menekşeyi sevgilinin saçının siyah mor rengi için ve baharın müjdesi olarak işler.