Cem ismi “İran efsanelerindeki kral Cem (Cemşid)” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #363).
Deneyin
Cem İsminin Anlamı ve Kökeni
Cem, eski İran efsanelerinin büyük kralının adıdır; Cemşid diye de anılan bu kral, Şehname'ye göre insanlığa medeniyeti getiren, Nevruz'u kuran ve yedi yüz yıl hüküm süren hükümdardır. Divan şiirinde dünyayı gösteren Cem'in kadehi (Cam-ı Cem), şarabın ve hakikatin en bilinen imgelerindendir. Ad Türkçeye klasik Fars edebiyatı yoluyla geçti; II. Bayezid'in kardeşi Cem Sultan (1459-1495) onu Osmanlı tarihinin en tanınan adlarından biri yaptı. TÜİK kayıtlarında Cem ismine ilk olarak 1929 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1977 yılında 64. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 363. sırayla listelenmektedir.
Cem, eski İran efsanelerindeki kralın asıl adıdır; Cemşid ise 'parlayan Cem' demektir ve aynı kralın sıfatıyla birlikte söylenen adıdır. Kral, Zerdüşt geleneğinin ve Şehname'nin altın çağ hükümdarıdır: anlatıya göre şarabı bulan, Hürmüz'e tapınmayı öğreten, takvimi düzenleyen ve dünyaya medeniyet getiren efsanevi figürdür. Divan şiirinde Cem'in kadehi (Cam-ı Cem), içine bakanın bütün dünyayı gördüğü sihirli kadeh olarak hikmetin simgesidir; Hafız ve Sa'di bu imgeye sıkça başvurur. Adın Arapçadaki 'toplanma' anlamındaki cem sözcüğüyle bir ilgisi yoktur; ikisinin yalnızca sesi aynıdır. Türkçeye Osmanlı Türkçesi aracılığıyla Cem biçiminde yerleşti. Osmanlı tarihinde Cem Sultan (1459-1495) Fatih'in oğluydu; tahtı ağabeyi II. Bayezid'e kaptırdıktan sonra 13 yıl Avrupa'da sürgün yaşadı ve Türk tarihinin trajik şehzade figürlerinden biri oldu.
Cem ile İsim Çiftleri
Birlikte sık kullanılan isim çifti önerileri
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Cem İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Farsça kökenli Cem isminde öne çıkan iki özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Kararlılık
Verdiği sözü unutmayan, başladığı işi yarım bırakmayan, zorlukta sesini yükseltmeden direnen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik kararlılık. Türkçede bu, gösterişten çok sebatla anlatılır.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Cem 1929'da 290. sırayla kayıtlara girdi. 1930'lardan 1960'ların başına dek 320 ile 425. sıralar arasında, seyrek verilen bir addı. 1960'ların ortasında hızlı bir yükseliş başladı: 1965'te 272., 1969'da 162., 1972'de 121., 1975'te 91. sıradaydı ve 1977'de 64. sırayla zirvesine ulaştı. 1978'den 1990'ların sonuna dek 70 ile 125. sıralar arasında kaldı; 1990'da 74. sırayla ikinci bir doruk gördü. 2000'lerden sonra geriledi: 2005'te 154., 2010'da 208., 2015'te 322. sıradaydı. 2018'den bu yana 340 ile 370. sıralar arasında dengelenmiştir; 2025'te 363. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 1.900 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Cem adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Cem adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Tarihi Figürler
Sultan Cem (Cem Sultan)
1459-1495, Edirne / NapoliFatih Sultan Mehmed'in oğlu. 1481'de ağabeyi II. Bayezid ile giriştiği taht mücadelesini kaybedip 1482'de Rodos Şövalyeleri'ne sığındı; oradan Fransa'ya götürüldü, sonra Papa VIII. Innocentius ve VI. Alexander'ın gözetimine geçti. Avrupa devletlerinin Osmanlı'ya karşı elinde tuttuğu bir koz, bir tür diplomatik rehineydi. En son Fransa Kralı VIII. Charles'a teslim edildi ve 25 Şubat 1495'te Napoli'de öldü; zehirlendiği rivayet edilir. Biri Türkçe biri Farsça iki divanı vardır.
Modern Kültürde
Cem Yılmaz
Oyuncu · 1973Türk komedyen, oyuncu ve yönetmen (d. 1973). G.O.R.A. (2004), Hokkabaz (2006), A.R.O.G. (2008), Pek Yakında (2014) gibi filmlerle 2000'ler ve 2010'lar Türk sinema komedisinin en tanınan isimlerinden oldu. 1990'larda LeMan Kültür'de başladığı stand-up gösterileriyle Türkiye'de bu türün öncü isimlerinden biridir.
İkizler İçin
Cem İçin İkiz Kardeş İsimleri
Tüm ikiz isimleri →- İkiz Erkek İsimleri
Cem & Kaan
İkisi de hükümdar: Kaan Türk ve Moğol geleneğinden, Cem İran efsanelerinden.
İkiz Erkek İsimleri →
Ünlü İsimdaşlar
Cem Yılmaz
Türk komedyen, oyuncu ve sinema yönetmeni (d. 1973). 1990'larda başlayan stand-up gösterileri ve G.O.R.A. (2004), Hokkabaz (2006), A.R.O.G. (2008), Pek Yakında (2014) gibi filmleriyle 2000'ler-2010'lar Türk popüler kültürünün simge ismi olmuştur.
Cem Karaca
Türk Anadolu rock kurucu sanatçılarından (1945-2004). Apaşlar, Kardaşlar, Moğollar ve Dervişan gruplarıyla 1960'lar-1970'ler Anadolu rock akımının önde gelen vokali oldu; Resimdeki Gözyaşları, Tamirci Çırağı, Bekle Beni gibi parçalarıyla Türk popüler müzik tarihine kalıcı bir miras bıraktı.
Cem Adrian
Türk alternatif müzik sanatçısı (d. 1980). Kendine özgü vokal tarzıyla bilinir; Ben Bu Şarkıyı Sana Yazdım (2005), Kayıp Çocuk Masalları (2010) gibi albümleriyle Türk müziğinde melankolik-akustik damarın temsilcilerindendir.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- FarsçaCem (جم)
- Farsça (uzun biçim)Cemşid (جمشید)
- UrducaCam
- KurmancîCem